123
Sau khai thác khoáng sản là gì? - Báo Bà Rịa - Vũng Tàu điện tử

Sau khai thác khoáng sản là gì?

Thứ Năm, 02/11/2017, 20:00 [GMT+7]
In bài này
.
Người dân câu cá bên hồ nước sâu hệ quả của việc khai thác cát tại thôn Láng Cát, xã Tân Hải (huyện Tân Thành) .
Người dân câu cá bên hồ nước sâu - hình thành sau khai thác cát tại thôn Láng Cát, xã Tân Hải (huyện Tân Thành).                        

Trong nhiều năm qua, tình trạng khai thác khoáng sản đã để lại những vùng đất có hố sâu hàng chục mét, nham nhở không thể canh tác và tiềm ẩn mối nguy hiểm chết người… Những hệ lụy này đang đặt ra vấn đề hoàn nguyên môi trường, xây dựng kế hoạch khai thác tài nguyên đất sau khai thác khoáng sản nhằm phục vụ phát triển kinh tế-xã hội một cách bền vững.

ĐỂ LẠI NHỮNG HỐ SÂU CHẾT NGƯỜI

Trời vừa dứt cơn mưa lớn, chúng tôi tìm tới hồ Đá Xanh (phường Kim Dinh, TP. Bà Rịa) nằm cách Quốc lộ 51 hơn 1km. Xung quanh hồ được bao hàng dây thép gai cùng những biển cảnh báo “hồ sâu, nguy hiểm, cấm tắm và cấm câu cá”. Cách hồ không xa, vẫn có các mỏ đang khai thác với tiếng máy nghiền, máy múc ầm ào, ô tô vận chuyển ra vào tấp nập trên những đoạn đường đất đầy  ổ voi, ổ gà nham nhở. 

Ông Trần Văn Minh, Chủ tịch UBND phường Kim Dinh cho biết, hồ Đá Xanh từ 50 năm trước là một mỏ đá do người Úc khai thác. Sau này được chuyển lại cho một công ty Nhà nước khai thác. Do khai thác quá độ sâu và không được cải tạo, nên hiện nay tạo thành hồ chứa nước chỗ sâu nhất cũng gần 10m. Những năm trước 1980, tại hồ Đá Xanh có 3 cô gái đã chết đuối nên mọi người thường gọi với tên khác là hồ Ba Cô. Từ đó đến nay, hầu như năm nào cũng có người chết đuối tại hồ này. Vì vậy, để trẻ em và người dân không đến tắm tự phát, khoảng hơn 1 năm nay, UBND phường đã tạm giao cho một cá nhân quản lý, xây hàng rào thép gai bao quanh hồ và thu phí những người đến đây vui chơi, chụp ảnh lưu niệm, ảnh cưới. 

Tiếp đó, xuôi theo Quốc lộ 51 về hướng Tân Thành, chúng tôi tìm về xã Tân Hải (huyện Tân Thành), nơi có mỏ cát được cấp phép khai thác từ nhiều năm nay. Tại đây, bên trên những hố sâu từ 4-7m, rộng hàng ngàn m2 là các vườn rau của người dân, nhưng cũng chỉ được cảnh báo một vài tấm biển “hố sâu nguy hiểm, cấm tắm giặt” viết bằng tay sơ sài. Anh Nguyễn Văn Tâm, một người đang câu cá tại một hồ nước ở đây cho biết, vào mùa hè, trẻ em trong xóm thường ra đây vui chơi, tắm ở các ao sâu là hệ quả sau khai thác cát, nên đã có mấy trường hợp xảy ra đuối nước thương tâm trong thời gian qua. 

Hồ nước hình thành sau khai thác khoáng sản ở P. Kim Dinh (TP.Bà Rịa) - người dân quen gọi là hồ Đá Xanh.  Ảnh: T.N
Hồ nước hình thành sau khai thác khoáng sản ở P. Kim Dinh (TP.Bà Rịa) - người dân quen gọi là hồ Đá Xanh. Ảnh: T.N

Trong quá trình thực hiện bài viết này, phóng viên còn đi thực tế tại một số điểm mỏ khai thác cát (có giấy phép và không phép) trên địa bàn tỉnh như ở ấp 4, xã Tóc Tiên (huyện Tân Thành); ấp 4, xã Bưng Riềng (huyện Xuyên Mộc)... Theo ghi nhận, hầu hết các mỏ sau khi khai thác khoáng sản (kể cả có giấy phép) làm vật liệu xây dựng như đá, cát, đất san lấp… đều không thực hiện phục hồi cảnh quan môi trường theo đúng quy định. Khu vực các mỏ đã khai thác không có hàng rào ngăn cách, biển cảnh báo nguy hiểm. Trong khi đó, hiện trường sau khai thác mỏ đều để lại những hố sâu có thể gây chết người, có hố sâu tới cả chục mét. 

Đã có nhiều trường hợp trẻ em chết đuối trong các hố sâu sau khai thác cát, đá, được ghi nhận như: Ngày 24-4-2015, em Phạm Thị Hoài V. và Trần Thị Kiều Tr. (cùng sinh năm 2003, học sinh lớp 6A5, Trường THCS Lê Hồng Phong, huyện Tân Thành) cùng 3 học sinh khác đến hồ nước trong khu vực khai thác cát của Công ty Ba Son (ấp Láng Cát, xã Tân Hải, huyện Tân Thành) chơi, trong lúc đùa vui, Trinh và Vân đã bị trượt chân té xuống hồ nước tử vong. Trước đó, ngày 25-3-2014, cháu Trần Đình Tr. và cháu Nguyễn Văn H. (học sinh lớp 4) đến chơi tại điểm mỏ khai thác cát, đất sét tại ấp Thị Vải (xã Mỹ Xuân, huyện Tân Thành) và bị rơi xuống hố sâu, dẫn tới đuối nước tử vong.

Những hồ chứa bùn rửa cát sâu, rộng cả ngàn m2 tại xã Tóc Tiên (huyện Tân Thành).
Những hồ chứa bùn rửa cát rộng cả ngàn m2 tại xã Tóc Tiên (huyện Tân Thành).        

TRÁNH LÃNG PHÍ ĐẤT ĐAI

Ông Trần Xuân Hà, Trưởng Phòng Tài nguyên khoáng sản, Sở TN-MT cho biết, trong thời gian qua, việc đóng mỏ trên địa bàn tỉnh gặp nhiều vướng mắc do quy định giữa việc đóng mỏ theo Luật Khoáng sản và quy định xác nhận hoàn thành cải tạo, phục hồi môi trường theo Luật Bảo vệ môi trường chưa đồng bộ. Sở TN-MT đã tham mưu cho UBND tỉnh các văn bản gửi Bộ TN-MT, Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam để xem xét, hướng dẫn giải quyết.

Ngoài ra, công tác hậu kiểm, xử lý đối với các trường hợp không thực hiện đóng cửa mỏ được Sở TN-MT rất quan tâm. Trong quá trình thực hiện đóng mỏ khoáng sản (hiện toàn tỉnh đã đóng 47 mỏ), Sở TN-MT đã tham mưu UBND tỉnh xử phạt 1 trường hợp vi phạm hành chính vì không không lập đề án đóng cửa mỏ với số tiền 120 triệu đồng. Đối với khu vực khai thác khoáng sản được Nhà nước cho thuê đất và được UBND tỉnh ban hành quyết định đóng mỏ, Sở TN-MT giao cho Chi cục Đất đai xem xét, kiểm tra thực tế để thống nhất với UBND các địa phương nơi có mỏ để giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất của tỉnh để quản lý nhằm tăng giá trị sử dụng đất. 

Theo Quyết định số 18/2013/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ “Quy định chi tiết việc cải tạo, phục hồi môi trường và ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường đối với hoạt động khai thác khoáng sản”, việc cải tạo, phục hồi môi trường trong khai thác khoáng sản là hoạt động đưa môi trường, hệ sinh thái (đất, nước, không khí, cảnh quan thiên nhiên, thảm thực vật,...) tại khu vực khai thác khoáng sản và các khu vực bị ảnh hưởng do hoạt động khai thác khoáng sản về trạng thái môi trường gần với trạng thái môi trường ban đầu hoặc đạt được các tiêu chuẩn, quy chuẩn về an toàn, môi trường và phục vụ các mục đích có lợi cho con người.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh ước khoảng có tới vài ngàn ha đất sau khai thác khoáng sản chưa được sử dụng. Như vậy, căn cứ theo Quyết định số 18/2013/QĐ-TTg, ngoài việc cải tạo cảnh quan môi trường tại các mỏ sau khai thác khoáng sản, vấn đề quản lý và có kế hoạch sử dụng đất tại các điểm mỏ này để phục vụ các mục đích có lợi ích cho người dân địa phương cũng cần được các cấp chính quyền, cơ quan chức năng có phương án, kế hoạch sử dụng để tránh lãng phí tài nguyên đất đai.

Trên địa bàn huyện Tân Thành có nhiều hố sâu nham nhở, để lại từ hoạt động khai thác khoáng sản trái phép. Lãnh đạo huyện đã yêu cầu chính quyền địa phương rào chắn, cắm biển cảnh báo và tuyên truyền sâu rộng đến người dân để tránh xảy ra tai nạn. Trong thời gian tới, bên cạnh việc đấu tranh quyết liệt để ngăn chặn nạn khai thác khoáng sản trái phép, huyện sẽ có những biện pháp cụ thể để từng bước khắc phục, cải tạo và có kế hoạch sử dụng đất ở những khu vực môi trường cảnh quan đã bị tổn thương do nạn khai thác khoáng sản trái phép.  

(Ông Nguyễn Văn Thắm, Chủ tịch UBND huyện Tân Thành)


Tính đến tháng 10-2017, trên địa bàn tỉnh có 41 giấy phép khai thác khoáng sản đang còn hiệu lực, trong đó: 34 giấy phép thuộc thẩm quyền của UBND tỉnh và 7 giấy phép thuộc thẩm quyền của Bộ TN-MT. Theo Quyết định số 30/2016/QĐ-UBND của UBND tỉnh về việc phê duyệt quy hoạch thăm dò, khai thác và sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường và than bùn trên địa bàn BR-VT giai đoạn 2016-2020, tầm nhìn đến năm 2030, toàn tỉnh có 50 điểm mỏ được quy hoạch với tổng diện tích hơn 1.326ha phân bố tại 7 huyện, thành phố (riêng TP.Vũng Tàu không quy hoạch khai thác khoáng sản). Trong đó, các điểm mỏ tập trung nhiều nhất trên địa bàn huyện Tân Thành với 26 điểm khai thác khoáng sản.

Bài, ảnh: TRÍ NHÂN

;
.