123
Cuộc chiến bí mật trên bầu trời Liên Xô - Báo Bà Rịa - Vũng Tàu điện tử

Cuộc chiến bí mật trên bầu trời Liên Xô

Thứ Sáu, 29/12/2017, 19:54 [GMT+7]
In bài này
.
Máy bay trinh sát tầm cao U-2.
Máy bay trinh sát tầm cao U-2.

Sự kiện máy bay trinh sát U-2 do phi công Francis Gary Power điều khiển bị bắn hạ trên bầu trời Liên Xô năm 1960 chỉ là một phần nhỏ trong cuộc chiến đấu giữa lực lượng Phòng không-Không quân Xô Viết với Không quân Mỹ. Vì các lý do khác nhau, nhiều thông tin liên quan tới các cuộc đụng độ trên bầu trời Liên Xô đã được giữ bí mật nhiều năm qua và chỉ mới được giải mật gần đây.

NHỮNG CUỘC ĐỤNG ĐỘ ĐẦU TIÊN

Trong thời kỳ đầu của chiến tranh lạnh, ngày 29-7-1953, đơn vị máy bay chiến đấu Mig-17 thuộc Hạm đội Thái Bình Dương đã phát hiện một vật thể bay lạ tiến vào không phận Liên Xô theo hướng vịnh Ussuri, gần Vladivostok. Khi tiếp cận, các phi công Mig-17 phát hiện ra vật thể bay đó là một máy bay ném bom RB-50G Superfortress thuộc Không quân Mỹ bay ở độ cao 10km với hướng bay tới là căn cứ chính của Hạm đội Thái Bình Dương.

Chiếc máy bay ném bom Boeing RB-50G Superfortress của Không quân Mỹ không phản hồi lại các tín hiệu cảnh báo và bất ngờ tấn công máy bay chiến đấu Liên Xô bằng pháo. Một máy bay Mig-17 do phi công Alexander Rybakov đã trúng đạn. May mắn là chiếc Mig-17 vẫn trở về căn cứ an toàn. Sau đó, các máy bay Mig quay lại và tấn công. Chỉ trong vài phút, chiếc máy bay RB-50G bị xé nát và rơi xuống biển. Trong số 18 thành viên trên khoang, chỉ có duy nhất cơ phó John Ernst Roche còn sống.

Hai năm sau, tháng 4-1955, một cuộc đụng độ khác đã xảy ra tại khu vực gần Kamchatka, khi một máy bay trinh sát RB-47E Stratojet bí mật xâm nhập không phận Liên Xô, nhưng bị phát hiện. Chiếc RB-47E đã bị máy bay chiến đấu Mig-15 Không quân Liên Xô bắn hạ sau đó. Toàn bộ 3 thành viên tổ lái đều thiệt mạng.

CHIẾC U-2 BỊ BẮN RƠI TRÊN BẦU TRỜI XÔ VIẾT

Tháng 5-1960, phi công thuộc Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) Francis Gary Power điều khiển máy bay trinh sát tầm cao U-2C đã bị tên lửa phòng không bắn hạ ở độ cao 21km, khi đang xâm nhập sâu khoảng 2.000km vào không phận Liên Xô. Trước đó khoảng 1 tháng, phi công F. Power đã thành công khi chụp được nhiều bức ảnh trinh sát chất lượng cao về các cơ sở hạt nhân bí mật của Liên Xô tại Semipalatinsk, Kazakhstan trong 1 chuyến bay trinh sát. Ở thời điểm đó, lực lượng Phòng không-Không quân Kazakhstan đã bó tay trước máy bay U-2C do F. Power điều khiển. Tuy nhiên, “điều thần kỳ” đã không đến với viên phi công Mỹ lần 2 khi đối đầu với dòng tên lửa phòng không mới của Liên Xô triển khai gần Sverdlovsk.

Chuyên gia quân sự Nga Andrei Stanavov đánh giá về sự kiện trên: “Đơn vị tên lửa phòng không mới S-75 Dvina triển khai tại Sverdlovsk đã bắn hạ chiếc máy bay U-2 vào khoảng 9 giờ sáng. Sự kiện trên đã làm sập đổ kế hoạch trinh sát không phận Liên Xô mang mật danh Overflight. Những nhân chứng tại hiện trường có thể nhìn thấy các mảnh vỡ của chiếc U-2 rơi xuống và phi công F. Powers bung dù thoát thân khi tới độ cao an toàn”.

Trong sự kiện bắn hạ chiếc U-2C cũng có câu chuyện đáng buồn là máy bay chiến đấu Mig-19 cử lên ngăn chặn máy bay trinh sát Mỹ đã bị trúng tên lửa phòng không. “Chiếc Mig-19 của phi công Sergei Safronov không may trúng một quả tên lửa phòng không vốn dành cho máy bay U-2. Phi công S. Safronov tử nạn. Một chiếc Mig-19 khác may mắn né được tên lửa ở những giây cuối”, hãng thông tấn RIA Novosti đăng tải.

Sau thảm họa của chiếc U-2C, Mỹ ra tuyên bố không liên quan tới sự việc. Tuy nhiên, các mảnh vỡ của chiếc U-2C với ký hiệu “Made in the USA” đã buộc Washington xuống nước. Tổng thống Dwight D. Eisenhower sau đó đã phải thừa nhận hoạt động của chiếc U-2.

Sự kiện trên dẫn tới hậu quả chính trị nghiêm trọng; làm mối quan hệ giữa Liên Xô và Mỹ trở nên cực kỳ căng thẳng. Vì sự kiện trên, Hội nghị thượng đỉnh Đông-Tây dự kiến tổ chức vào tháng 5-1960 đổ vỡ, Tổng thống Mỹ Dwight D. Eisenhower hủy chuyến thăm chính thức tới Moscow. Phi công F. Power bị Tòa án Tối cao Liên Xô tuyên án 10 năm tù với tội danh gián điệp. Tới tháng 2-1962, F. Power được trao đổi với điệp viên Liên Xô Rudolf Abel.

“TÊN LỬA SỐNG” MIG-21

Sự kiện chiếc U-2C bị bắn hạ chưa phải là lần chạm trán cuối cùng giữa Không quân Liên Xô với máy bay trinh sát Mỹ. Ngày 1-7-1960, một máy bay Boeing B-47H Stratojet thuộc Không đoàn trinh sát chiến lược số 55 của Mỹ đã vi phạm không phận Liên Xô từ hướng Na Uy. Chiếc B-47H nhanh chóng bị phát hiện và bị máy bay Mig-19 bắn hạ. Trong số 6 thành viên tổ lái, chỉ có cơ phụ Bruce Olmstead và hoa tiêu John McKone sống sót và bị bắt. Hai phi công Mỹ được thả tự do sau đó vào tháng 1-1961. Phía Liên Xô cũng trao trả lại Mỹ thi thể của các thành viên xấu số còn lại trên chiếc B-47H.

Ngoài các phi vụ trinh sát do Mỹ trực tiếp thực hiện, Liên Xô cũng từng ngăn chặn một máy bay RF-4C Phantom II của Iran trong một sự kiện bi thảm.

Chuyên gia A. Stanavov cho biết: “Đã có một bi kịch xảy ra khi máy bay trinh sát RF-4C Phantom II xâm phạm không phận Liên Xô hồi tháng 11-1973. Dù là máy bay của Iran, nhưng cơ phó của nó lại là người Mỹ. Máy bay chiến đấu Mig-21SM thuộc Không quân Liên Xô được cử lên ngăn chặn. Chiếc Mig-21SM nhanh chóng tiếp cận phát hiện ra máy bay RF-4C và phóng tên lửa, nhưng trượt mục tiêu. Trong thời điểm đó, Đại úy phi công Gennady Yeliseyev đã quyết định biến chiếc Mig-21 thành “tên lửa sống” và lao thẳng vào chiếc Phantom. Phi công G. Yeliseyev tử nạn, nhưng đã ngăn chặn được máy bay trinh sát. Toàn bộ tổ lái máy bay trinh sát của Iran bị bắt giữ sau đó.

TUẤN SƠN
(QĐND)

;
.