123
Gian nan việc bảo tồn nhà cổ - Báo Bà Rịa - Vũng Tàu điện tử

Gian nan việc bảo tồn nhà cổ

Thứ Sáu, 06/04/2012, 10:54 [GMT+7]
In bài này
.

Bên trong ngôi nhà gần 100 năm tuổi của ông Lê Văn Nin (xã Long Phước, TX. Bà Rịa).


Nhiều nhà cổ dân gian đã bị xóa sổ, hàng trăm ngôi nhà khác đang trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng trong khi kinh phí và những phương án bảo tồn vẫn chưa có.

XUỐNG CẤP

Trong số hơn 177 ngôi nhà cổ còn tồn tại trên địa bàn tỉnh có những ngôi nhà cổ không chỉ có giá trị về mặt kiến trúc, thẩm mỹ mà còn có ý nghĩa lịch sử. Đáng kể là ngôi nhà hơn 150 năm tuổi của cụ Trần Văn Hổ (làng Phước Thọ, nay là khu phố Tường Thành, thị trấn Đất Đỏ, huyện Đất Đỏ), nơi chứng kiến mối lương duyên của vua Thành Thái và thứ phi Trần Thị Đê, dù được gia đình gìn giữ nhưng cũng không tránh khỏi tình trạng xuống cấp. Ngôi nhà gồm 3 gian, 2 chái, rộng hơn 100m2, được xếp vào hàng “đồ sộ nhất nhì làng Phước Thọ” vừa rồi còn phải tháo dỡ, di dời vào bên trong để giải phóng mặt bằng mở rộng tỉnh lộ 52.

Ông Nguyễn Văn Hồng, chủ nhân của ngôi nhà cổ tại khu phố Thanh Long, thị trấn Đất Đỏ (huyện Đất Đỏ) cho biết, ngôi nhà của ông từng được chọn làm bối cảnh cho nhiều bộ phim về Bà Rịa – Vũng Tàu. Được xây dựng từ năm 1922, đến nay ngôi nhà đã bị mối mọt làm hư hại vách, cột, kèo và nhiều lần phải lợp lại mái ngói. Không ở được nhưng cũng không dám bán đi ngôi nhà hương hỏa của gia đình nên ông Hồng vừa phải dành tiền tu sửa nhà cổ vừa phải xây cất một ngôi nhà mới ở nơi khác để sinh hoạt.

Tuy nhiên, không phải ai cũng có điều kiện để xây cất nhà mới như ông Hồng và có thiện chí muốn bảo tồn nhà cổ như nhà của cụ Trần Văn Hổ. Ngôi nhà của ông Lê Văn Nin, 83 tuổi, ở tổ 2, ấp Đông, xã Long Phước (TX. Bà Rịa) có tuổi đời gần 100 năm, đã xuống cấp, ẩm thấp. Những ngày mưa lớn, nhà của ông chỗ nào cũng bị thấm dột; cửa nẻo đã rệu rã nhưng không có điều kiện tu sửa, trong khi địa phương không có phương án nào để bảo tồn nên ông cũng đành chấp nhận nhà hư ở đâu thì chắp vá ở đó. “Trước đây còn trẻ còn muốn bằng mọi giá bảo tồn ngôi nhà làm nơi hương hỏa của cha ông để lại, nhưng bây giờ sức khỏe yếu rồi, con cháu sửa sang, làm được đến đâu thì làm. Tôi chỉ mong Nhà nước mở đường, có tiền đền bù, giải tỏa sẽ xây cất nhà mới khang trang hơn rồi bán căn nhà này đi”, ông Nin nói.

Ngôi nhà cổ của ông Nguyễn Văn Hồng (khu phố Thanh Long, thị trấn Đất Đỏ, huyện Đất Đỏ).


LỰC BẤT TÒNG TÂM

Câu chuyện của ông Nin khiến những ai quan tâm tới bảo tồn nhà cổ phải suy ngẫm khi hình dung chỉ ít năm nữa, không biết sẽ còn bao nhiêu ngôi nhà cổ nữa còn lại trên đất Bà Rịa – Vũng Tàu. Được biết, năm 2005, Bảo tàng tỉnh đã phối hợp với Trung tâm kiến trúc miền Nam thực hiện đề tài “Điều tra khảo sát bảo tồn kiến trúc cổ dân gian tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu”. Những người thực hiện đề tài đã đề xuất các giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị kiến trúc cổ dân gian, gồm: Chính sách bảo tồn và phát huy, tuyên truyền giáo dục về các giá trị kiến trúc cổ dân gian, xây dựng các công viên bảo tồn kiến trúc cổ, xây dựng các khu nhà ở theo mốt kiến trúc cổ. Bên cạnh đó, các công ty du lịch có thể liên kết với địa phương có nhiều kiến trúc cổ để tổ chức các tour du lịch văn hoá, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị của những “mái nhà xưa” trong đời sống hiện tại. Tuy nhiên, sau 7 năm, đề tài này vẫn chưa được triển khai trong khi thời gian không thể chờ những ngôi nhà cổ đang ngày một xuống cấp.

Ông Phạm Chí Thân, Giám đốc Bảo tàng tỉnh cho biết, ban đầu những ngôi nhà được xây cất đơn lẻ, làm nơi cư trú của con người. Theo thời gian, ngôi nhà truyền thống đã trở thành di sản văn hóa. Đây là vốn kiến trúc cổ dân gian có giá trị lớn về mặt biểu tượng, thể hiện bản sắc văn hóa của vùng đất Bà Rịa – Vũng Tàu trong quá trình xây dựng và phát triển. Tuy nhiên, trước áp lực của thời gian và nhu cầu của cuộc sống thời kinh tế thị trường, nhiều ngôi nhà cổ ở Bà Rịa – Vũng Tàu đã bị xóa sổ; số còn lại hầu hết đã bị xuống cấp. Vấn đề bảo tồn nhà cổ dân gian đang ngày càng cấp bách nhưng không có phương án trùng tu, không có kinh phí thực hiện thì cũng… lực bất tòng tâm.

Bài, ảnh: QUANG VŨ

Theo thống kê của Bảo tàng tỉnh, trên địa bàn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu hiện có 177 kiến trúc cổ dân gian tập trung trên địa bàn huyện Long Điền, Đất Đỏ và TX. Bà Rịa, trong đó 46 nhà có niên đại xây dựng trước năm 1900, 86 nhà xây dựng từ năm 1900 đến 1950, số còn lại xây dựng sau năm 1950.

KIẾN TRÚC SƯ MAI QUÝ, NGUYÊN GIÁM ĐỐC TRUNG TÂM KIẾN TRÚC MIỀN NAM: KHÓ TRÙNG TU ĐÚNG NGUYÊN BẢN

Hiện nay, còn rất ít thợ có đủ trình độ và tay nghề để trùng tu những ngôi nhà cổ dân gian đúng nguyên bản. Mặt khác, do nhu cầu của cuộc sống, các chủ sở hữu nhà cổ hiện nay đều muốn tân trang, thay đổi các chi tiết, vật dụng trong ngôi nhà theo kiểu hiện đại. Vì vậy, ngoài việc có kinh phí, để bảo tồn được nhà cổ dân gian còn đòi hỏi người sở hữu phải có kiến thức nhất định về nhà cổ. Hơn nữa, việc bảo tồn nhà cổ dân gian không chỉ của riêng ngành văn hóa, mà cần có sự phối hợp giữa nhiều cơ quan, ban, ngành và địa phương cũng như sự ủng hộ của những gia đình đang sở hữu những ngôi nhà cổ dân gian. Ðồng thời Nhà nước cần có những chính sách thỏa đáng thì việc bảo tồn, phát huy giá trị ngôi nhà cổ dân gian sẽ có hiệu quả và khả thi.

;
.