Đoạn cuối Quốc lộ 51B hiện chưa giải tỏa được vì vướng 201 hộ chưa giao mặt bằng.

Đã 8 năm trôi qua kể từ khi công trình cải tạo nâng cấp đoạn cuối Quốc lộ 51B với tổng chiều dài 10.135m được khởi công nhưng đến nay công việc vẫn chưa thể hoàn thành. Theo chủ đầu tư, chưa có công trình nào đạt kỷ lục về số lần áp dụng mức giá để tính toán giá trị đền bù, hỗ trợ di dời nhiều như công trình này. Thậm chí, khi UBND TP. Vũng Tàu có thông báo thu hồi đất thì còn bị người dân khiếu kiện.

HẬU QUẢ CỦA VIỆC QUẢN LÝ KHÔNG CHẶT CHẼ

Hiện nay chỉ còn đoạn đường đi qua phường Thắng Nhất dài 2.363 m là ách tắc chưa thể thu hồi được đất để bàn giao cho đơn vị thi công. Nguyên nhân của sự chậm trễ này là do trong số 291 hộ dân và 2 đơn vị nằm trong diện thu hồi đất thì có đến 131 hộ dân có nguồn gốc đất quốc phòng.

Theo báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường, nguồn gốc đất khu vực này là do trường sĩ quan Biên phòng quản lý từ năm 1975 đến năm 1980 thì bàn giao lại cho Binh đoàn 318 quản lý sử dụng. Đến cuối năm 1983, Bộ Tổng tham mưu Quân đội Nhân dân Việt Nam đã giao lại cho Trung đoàn 261 thuộc Sư đoàn 367 Phòng không Không quân sử dụng. Tuy nhiên, trong suốt quá trình bàn giao và quản lý đất, các đơn vị quân đội đã không quản lý chặt chẽ, hơn nữa, do không có ranh giới cụ thể nên đã để cho nhiều người dân vào lấn chiếm làm nhà ở.

Đến ngày 3-7-2003 một lần nữa khu đất này lại được chuyển giao quyền quản lý sử dụng cho tỉnh BR-VT theo Quyết định số 702 của Chính phủ. Quyết định này ghi rõ: “Thu hồi 231.996 m2 đất của Quân chủng phòng không Không quân tại phường 9, phường 10, TP. Vũng Tàu giao cho tỉnh BR-VT sử dụng vào việc phát triển kinh tế – xã hội”. Nhưng do đất được bàn giao không phải là đất sạch, hơn nữa ngay khi tiến hành bàn giao thì cả 2 bên không giải quyết dứt điểm tình trạng lấn chiếm đất, vì thế mà từ năm 2003 đến nay tỉnh BR-VT chưa thể sử dụng diện tích đất đã được giao vào bất cứ mục đích nào. Tại cuộc họp cuối tháng 5-2008 giữa UBND tỉnh, UBND TP. Vũng Tàu và các sở, ban, ngành để tìm ra biện pháp cuối cùng trong giải quyết đoạn cuối quốc lộ 51B, ông Lê Minh Long, Phó Chủ tịch UBND TP. Vũng Tàu cho biết: “Đã có rất nhiều cuộc thanh tra và biên bản kết luận nhưng lại không được xử lý dứt điểm đối với những hộ dân mua đi bán lại đất nằm trong khu vực này. Thế rồi, các hộ có giấy tờ đua nhau cắt đất để bán, hình thành tình trạng một hộ “nở” ra nhiều hộ, bìa lớn thành bìa nhỏ và cứ thế tồn tại cho đến tận bây giờ”. Thậm chí, một số hộ còn được địa phương xác nhận giải quyết thủ tục đất đai và cấp phép xây dựng từ khi các đơn vị quân đội quản lý. Theo quy định của Luật Đất đai hiện hành thì những giấy tờ này được coi là hợp pháp. Đây cũng là lý do khiến việc xử lý những trường hợp này trong qúa trình kiểm kê thu hồi đất thực hiện dự án Quốc lộ 51B gặp phải khó khăn. Người dân thì cho rằng đất gia đình mình đang ở không phải là đất tranh chấp với quân đội, đồng thời yêu cầu: ngoài diện tích thu hồi, số còn lại UBND TP. Vũng Tàu phải hợp thức hóa cho họ theo điều 50 của luật đất đai: “Đất sử dụng không tranh chấp, phù hợp qui hoạch thì được cấp quyền sử dụng đất”.

CHƯA CÓ LỐI RA

Theo báo cáo của UBND TP. Vũng Tàu, diện tích đất do quốc phòng chuyển giao tỉnh quản lý thuộc diện khá phức tạp. Xét về nguồn gốc thì rõ ràng đây là đất người dân lấn chiếm nhưng qua nhiều năm sử dụng họ đã mua bán, sang nhượng rất nhiều lần. Hơn nữa địa phương không có biện pháp xử lý kiên quyết, triệt để bất kỳ trường hợp nào nên khi có quyết định thu hồi để phục vụ các công trình phúc lợi xã hội thì ngay lập tức bị vướng mắc không thể thu hồi được. Tại buổi họp giữa UBND tỉnh, UBND TP. Vũng Tàu và các sở, ban, ngành để tìm ra biện pháp cuối cùng trong giải quyết đoạn cuối Quốc lộ 51B, ông Lê Minh Long, Phó Chủ tịch UBND TP. Vũng Tàu đề xuất: “Trong quá trình kiểm kê đất, không nên đưa đất này vào diện đất quốc phòng vì thực tế Chính phủ đã bàn giao cho tỉnh quản lý từ năm 2003. Đối với những hộ đã được chính quyền cấp giấy tờ thì xét bồi thường về nhà, đất, vật kiến trúc, xét bố trí tái định cư theo chính sách quy định hiện hành. Mặt khác, do lịch sử để lại rất nhiều hộ sử dụng đất, nhà tại khu vực này lâu năm nhưng không có giấy tờ, vì vậy tỉnh nên xem xét giải quyết hỗ trợ bằng giá bồi thường đất nông nghiệp (giá đất nông nghiệp + hỗ trợ 30% giá đất ở) và được hỗ trợ 100% kinh phí nhà, vật kiến trúc theo mức bồi thường của quy định hiện hành. Nếu không, tỉnh phải tổ chức thanh tra lại toàn bộ, thu hồi hết những giấy tờ đã được cấp không hợp lệ. Có như vậy, việc giải quyết vướng mắc tại khu đất này mới có kết quả cuối cùng”.

Ông Trần Ngọc Thới, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã nhất trí không đưa diện tích đất này vào đất quốc phòng, nhưng rõ ràng việc dây dưa trong quá trình quản lý sử dụng đất có phần lỗi từ phía các cơ quan quản lý Nhà nước nên chính quyền địa phương cũng cần có trách nhiệm làm rõ cho dân hiểu để họ nhìn nhận vấn đề một cách đúng đắn.

Hiện nay phương án cuối cùng để giải tỏa đoạn cuối Quốc lộ 51B vẫn đang phải chờ ý kiến chỉ đạo của UBND tỉnh. Cho dù phương án cuối cùng mà tỉnh quyết định áp dụng cho công trình đoạn cuối Quốc lộ 51B này như thế nào đi nữa thì đây vẫn là một bài học đắt giá về việc quản lý đất đai mà các cơ quan quản lý Nhà nước từ cấp phường, xã, đến tỉnh phải rút kinh nghiệm.

Bài, ảnh: Gia Khánh