Ký cam kết phòng chống xâm hại trẻ em tại hội nghị phòng chống xâm hại trẻ em do Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, UNICEF phối hợp tổ chức tại Hà Nội vào giữa tháng 8-2008.

Những vụ việc trẻ em bị xâm hại như đánh đập, hiếp dâm, doạ nạt, sỉ nhục... liên tục xảy ra trong những năm vừa qua đã không chỉ gây “sốc” trong dư luận xã hội mà còn để lại những hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ em.

SỐ TRẺ BỊ XÂM HẠI NGÀY CÀNG GIA TĂNG

Theo thống kê của Cục Cảnh sát điều tra tội phạm hình sự, Bộ Công an, số vụ xâm hại trẻ em, số đối tượng phạm tội và số trẻ em bị xâm hại ngày càng tăng và diễn biến phức tạp. Cụ thể, từ năm 2005 -2007, số vụ xâm hại trẻ em, số đối tượng phạm tội và số trẻ em bị xâm hại đã lên tới 5.070 vụ, số trẻ bị xâm hại là 1.766 em, đã bắt giữ xử lý 1.994 đối tượng. Trong số đó, những hành vi tội ác về xâm hại tình dục trẻ em có khoảng từ 500-700 vụ mỗi năm. Số vụ xâm hại tình dục trẻ em chiếm 56,3% tổng số vụ xâm hại trẻ em. Trên thực tế số vụ xâm hại, bạo lực, ngược đãi trẻ em còn cao hơn nhiều do gia đình nạn nhân không tố cáo đối tượng phạm tội vì mặc cảm, sợ ảnh hưởng đến tương lai của trẻ. Đặc biệt, tại các vùng sâu, vùng xa, các vụ việc xâm hại trẻ em phần lớn không được đưa ra ánh sáng. Đây chính là một trong những nguyên nhân khiến cho tình trạng xâm hại trẻ em ngày càng nghiêm trọng. Nhiều vụ bạo lực, xâm hại trẻ em diễn ra trong thời gian dài mới được phát hiện và xử lý. Tiêu biểu như vụ em Nguyễn Thị Bình đã bị cả hai vợ chồng chủ quán phở ở quận Thanh Xuân (Hà Nội) đánh đập tàn nhẫn và bóc lột sức lao động cả chục năm trời. Cháu Hồ Thị Bông, 9 tuổi ở quận Bình Thạnh (TP. Hồ Chí Minh) bị mẹ nuôi đánh đập dã man thậm chí bị dội nước sôi vào người... nếu không kiếm đủ 200.000 đồng/ngày.

Điều mà dư luận xã hội lo lắng đó là tình trạng xâm hại và bạo lực trẻ em thường diễn ra trong các môi trường có trách nhiệm chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em, do những người có trách nhiệm gây ra như cha mẹ, họ hàng, hàng xóm. Sự non nớt về thể chất và tinh thần, sự vô tư, hồn nhiên của các em rất dễ bị những đối tượng xấu lợi dụng xâm hại, cưỡng bức… Ngay trong nhà trường - môi trường giáo dục toàn diện, nơi nuôi dưỡng tâm hồn, trí tuệ và nhân cách trẻ em thì việc sử dụng các hình phạt, các biện pháp giáo dục mang tính bạo lực - thậm chí cả xâm hại tình dục cũng diễn ra ngày càng nhiều.

Những sang chấn về tâm lý, những đau đớn về thể xác là những vết thương khó chữa lành đeo bám suốt cuộc đời các em. Nhiều em sau khi bị xâm hại trở lên mặc cảm, xấu hổ, không dám ra ngoài, không dám tiếp xúc với ai. Cảm giác bị khinh rẻ, cô lập khiến các em thường cáu giận vô cớ, muốn tự tử, dễ bị lôi kéo vào tệ nạn xã hội như ma tuý, mại dâm.

LẤP ĐẦY KẼ HỞ CỦA PHÁP LUẬT

Theo đại diện của tổ chức Plan tại Việt Nam, tình hình xâm hại trẻ em tại Việt Nam ngày càng phức tạp và khó kiểm soát là do Việt Nam chưa có các giải pháp về phòng ngừa mà chỉ khi nó xảy ra mới can thiệp. Một cơ chế khiếu nại độc lập về xâm hại trẻ em cũng chưa có. Ngoài ra, Việt Nam còn yếu ở khâu thực thi pháp luật về bảo vệ trẻ em và cả các quy chế giám sát việc thực thi đó.

Ông Jesper Morch, Trưởng đại diện UNICEF tại Việt Nam nhấn mạnh, việc trẻ em đang bị xâm hại đòi hỏi chúng ta phải nâng cao trách nhiệm trong việc bảo vệ trẻ em. Điều quan trọng là chúng ta cần lắng nghe lời nói của trẻ. Chính tâm lý coi thường suy nghĩ của trẻ em, không cho trẻ được nói, không tin lời của trẻ đã gây ra những hậu quả đáng tiếc.

Bên cạnh đó, những kẽ hở của luật pháp cũng là những bất cập trong việc ngăn chặn hành vi xâm hại trẻ em. Theo ông Đặng Hoa Nam, Phó cục trưởng Cục bảo vệ và chăm sóc trẻ em (Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội), điểm yếu nhất hiện nay là pháp luật nước ta chưa có những quy định đầy đủ, cụ thể về các hành vi và chế tài xử phạt đối tượng xâm hại trẻ em và bạo lực đối với trẻ em. Khái niệm về xâm hại trẻ em chỉ được hiểu một cách chung chung, dàn trải và riêng lẻ trong nhiều văn bản luật. Công tác truyền thông, giáo dục, tư vấn bảo vệ trẻ em cũng chưa được quan tâm đầu tư đúng mức.

Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội chỉ rõ, với phương châm “không đặt trẻ em đằng sau mọi việc”, bảo vệ trẻ em cần trở thành mục tiêu và giải pháp trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, trong đó cần ưu tiên các mục tiêu, giải pháp giảm nguy cơ và số trẻ bị xâm hại, bạo lực. Trong đó, ngành công an phối hợp với chính quyền cơ sở tăng cường kiểm tra địa bàn, quản lý tạm trú tạm vắng dân cư, quản lý đối tượng nguy cơ xâm hại trẻ em, phát hiện sớm và ngăn ngừa tình trạng sử dụng, bóc lột lao động trẻ em trong từng gia đình, từng cơ sở sản xuất, dịch vụ, nắm tình hình từng trẻ có nguy cơ bị xâm hại. Để làm tròn trách nhiệm đối với thế hệ tương lai của đất nước, chúng ta cần có sự chuyển biến sâu sắc về nhận thức và hành động trong công tác phòng chống xâm hại trẻ em.

Bài, ảnh: Trần Lan