Một phương tiện thủy chở quá mớn nước quy định trên sông Thị Vải.

Nghị quyết 32/2007/NQ-CP của Chính phủ ban hành ngày 29-6-2007 quy định, bắt đầu từ ngày 1-1-2009 sẽ đình chỉ các phương tiện thủy nội địa không đăng ký, không đăng kiểm an toàn kỹ thuật theo đúng quy định của pháp luật. Như vậy, việc cấm phương tiện thủy nội địa không đăng ký, đăng kiểm đã có lộ trình “khá dài hơi”, do đó các ngành chức năng cần triển khai công tác tuyên truyền, quản lý, khảo sát và có biện pháp hỗ trợ cho người dân, tránh tình trạng “nước đến chân mới nhảy”.

NHỮNG HỆ LỤY

Theo số liệu của Cục Đăng kiểm Việt Nam, đến hết năm 2004, cả nước có 86.886 phương tiện thủy nội địa đã được đăng kiểm an toàn kỹ thuật chất lượng và bảo vệ môi trường; đến cuối tháng 6-2008, con số này đã lên đến 136.831 phương tiện với tổng công suất 6.414.352 CV và trọng tải chở hàng hóa gần 7,6 triệu tấn/năm, 402.783 người/năm. Số liệu này cho thấy, số lượng phương tiện thủy nội địa vào đăng kiểm tăng nhanh. Tuy nhiên, theo khảo sát của các ngành chức năng vẫn còn 444.124 phương tiện chưa được đăng kiểm đang hoạt động “trôi nổi” trên các tuyến đường thủy nội địa. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến chưa kiểm soát và quản lý được số phương tiện nói trên: Luật Giao thông đường thủy nội địa mới được ban hành, người dân chưa hiểu biết và năng lực tài chính có hạn; chính quyền địa phương và các ngành chức năng chưa thực sự quyết liệt trong công tác quản lý; vấn đề nộp lệ phí trước bạ, hồ sơ gốc để đăng ký phương tiện thủy cũng là một vấn đề bức xúc hiện nay cho các chủ phương tiện, nhất là các loại phương tiện nhỏ, dưới 15 tấn hoặc chở dưới 12 người, vì hầu hết chủ các loại phương tiện nhỏ có đời sống rất khó khăn.

Không chỉ có nhiều bất cập trong công tác đăng kiểm, công tác đào tạo người điều khiển phương tiện đường thủy nội địa cũng gặp rất nhiều khó khăn. Hiện cả nước chỉ có 32 cơ sở đào tạo người điều khiển phương tiện đường thủy nội địa. Trong năm 2007 và 6 tháng đầu năm 2008, các cơ sở trên mới đào tạo và cấp 5.000 bằng, chứng chỉ chuyên môn cho người lái phương tiện thủy nội địa, cấp đổi gần 3.000 bằng thuyền trưởng và máy trưởng, so với thực tế phương tiện thủy nội địa hiện có thì số bằng và chứng chỉ chuyên môn kể trên là một con số rất nhỏ. Bên cạnh việc người lái phương tiện chưa được đào tạo, sát hạch và cấp bằng, chứng chỉ chuyên môn thì giáo trình đào tạo của các cơ sở trên cũng còn nhiều bất cập.

Tại Bà Rịa-Vũng Tàu có hơn 1.500 phương tiện thủy nội địa. Trong đó, còn nhiều phương tiện chưa đăng ký, đăng kiểm an toàn kỹ thuật. Việc cấm lưu hành số phương tiện này sau ngày 1-1-2009 sẽ dẫn đến đời sống của một bộ phận người dân gặp không ít khó khăn.

CẦN CÓ CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ

Hệ thống giao thông đường thủy nội địa chiếm một vị trí rất quan trọng trong hệ thống giao thông của cả nước. Vì thế, ngoài việc nâng cao chất lượng kỹ thuật các tuyến đường thủy nội địa, xây dựng hệ thống cọc tiêu, biển báo đảm bảo tiêu chuẩn còn phải nâng cao chất lượng công tác đào tạo, sát hạch, cấp bằng, chứng chỉ chuyên môn cho người lái phương tiện thủy nội địa, làm tốt công tác quản lý cũng như đăng ký, đăng kiểm an toàn kỹ thuật phương tiện thủy nội địa.

Mới đây, Chính phủ đã có văn bản quy định về thời hạn đình chỉ lưu hành các loại phương tiện thủy nội địa có động cơ trọng tải toàn phần từ 1 tấn đến 15 tấn hoặc có sức chở từ 5 đến 12 người, phương tiện có động cơ tổng công suất máy chính từ 15 CV trở xuống hoặc có sức chở dưới 5 người cần được tổ chức đăng ký hành chính mặc dù không có hồ sơ gốc nhưng đã được chính quyền địa phương xã xác nhận không có tranh chấp sở hữu đã góp phần “rút ngắn” thủ tục cho người dân. Tuy nhiên, phần lớn hộ dân có phương tiện thủy nội địa đều gặp rất nhiều khó khăn trong đời sống. Vì vậy, cần có chính sách hỗ trợ về việc đóng lệ phí đăng ký hoặc có chính sách hỗ trợ việc chuyển đổi ngành nghề và giải quyết việc làm.

Để thực hiện được vấn đề này, chính quyền các địa phương và các ngành chức năng cần phải tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục người dân nâng cao ý thức chấp hành pháp luật giao thông, cử cán bộ đăng kiểm đến từng địa bàn để vận động người dân có phương tiện thủy nội địa thực hiện nghiêm việc đăng kiểm chất lượng kỹ thuật và bảo vệ môi trường. Đồng thời, in ấn tài liệu, văn bản quy phạm pháp luật để phổ biến rộng rãi trong các tầng lớp nhân dân. Thủ tục, lệ phí đăng kiểm cũng cần được cải tiến đơn giản, gọn nhẹ để thu hút các chủ phương tiện thủy nội địa thực hiện nghiêm việc đăng kiểm phương tiện thủy nội địa của mình. Bên cạnh đó, còn phải đẩy mạnh công tác lãnh đạo, chỉ đạo của chính quyền địa phương và các ngành chức năng trong công tác đào tạo, sát hạch cấp bằng, chứng chỉ chuyên môn cho người lái phương tiện thủy nội địa nhằm giúp cho lực lượng này có trình độ chuyên môn khi điều khiển phương tiện trên các tuyến đường thủy nội địa, góp phần ngăn chặn và làm giảm tai nạn giao thông đường thủy hiện nay.

Bài, ảnh: Kiến Giang