Chỉ tay về khu đất nằm sát đường Phước Thắng (phường 12, TP. Vũng Tàu), ông Phạm Xuân Phong, Bí thư Chi bộ khu phố 5 nói với phóng viên: “Vùng đất này đã chết vì ô nhiễm!”.

Tại phường 12, TP. Vũng Tàu, nhiều vùng đất đang ô nhiễm nghiêm trọng cây cối chết khô, nước không thể nuôi trồng thủy sản được. Nguyên nhân bắt nguồn từ nước thải của hàng chục cơ sở chế biến hải sản…

SỐNG Ở VÙNG ĐẤT CHẾT

Khu phố 5 và khu phố 6, phường 12, TP. Vũng Tàu là nơi tập trung hàng chục cơ sở chế biến hải sản. Các cơ sở này gây ô nhiễm môi trường kéo dài từ nhiều năm qua, nước thải từ những cơ sở này đã biến một số khu vực thành vùng đất… chết.

Hiện nay, khi đi ngang qua đường 3-2, đoạn gần Eïo Ông Từ (phường 12, TP. Vũng Tàu) ai cũng có thể ngửi thấy mùi hôi. Và đến “căn cứ địa” của các cơ sở chế biến hải sản đóng dọc đường Phước Thắng (thuộc Khu phố 5) thì mùi hôi càng khó chịu. Tại một khu dân cư nằm gần chợ xép cuối đường Phước Thắng là một vùng đất ngập nước với màu đỏ au và mùi hôi thối bốc lên nồng nặc. Sát bên vùng nước này là 1 cơ sở chế biến hải sản. Ở phía đối diện (ngăn cách nhau bằng đường ven biển), cũng là khu đất ngập nước thải. Nước ở đây có màu đen đặc, mùi hôi nặng hơn nhiều.

Ông Phạm Xuân Phong, Bí thư Chi bộ Khu phố 5, phường 12 bức xúc nói với chúng tôi: “Trước đây cây cỏ còn sống được, ao hồ còn có thể nuôi trồng được thủy sản nhưng nay thì chịu rồi”. Quả thật, ở sát bên những ngôi nhà gần chợ xếp không có một loại cây nào còn sống, thay vào đó là nước thải và rác thải. Anh Nguyễn Ngọc Tâm (99 đường Phước Thắng) chỉ vào những gốc bạch đàn trơ trọi trên nền đất nói: “Trước đây, tôi và những người hàng xóm trồng cây bạch đàn để chia ranh giới đất, nhưng từ năm trước, cây chết dần và bây giờ chỉ còn trơ gốc”. Theo anh Tâm, khi thủy triều lên, nước thải ở phía bên kia đường ven biển đổ sang khu vực chợ bằng cống, nhưng khi thủy triều rút thì nước thải không thoát được nên tù đọng từ ngày này qua ngày khác.

Cuối đường 30-4, đoạn gần cầu Cỏ May (thuộc khu phố 6, phường 12) cũng tập trung nhiều nhà máy chế biến hải sản. Tại đây, những loại cây như mắm, đước, sú, vẹt đã chết khô, chỉ còn trơ gốc. Một người dân có đùng nuôi tôm ở đây cho hay: “Trước đây, khu vực này nuôi tôm cho thu hoạch cao, nhưng bây giờ đùng phải bỏ hoang vì ô nhiễm”. Anh Chiến - một người trước đây làm nghề nuôi hàu trên sông Dinh nay cũng phải bỏ bè vì nước sông ô nhiễm làm hàu chết – khổ sở nói: “Năm trước hàu, cá bè bắt đầu chết hàng loạt. Đến năm rồi thì không thể thả nuôi được nữa”.

KHÔNG ĐƯỢC DANH HIỆU KHU PHỐ VĂN HÓA VÌ Ô NHIỄM Ông Phạm Xuân Phong (Bí thư Chi bộ Khu phố 5, phường 12, TP. Vũng Tàu) cho biết: “Người dân đã kiến nghị nhiều lần nhưng ô nhiễm vẫn hoàn ô nhiễm. Nhiều năm qua, khu phố chúng tôi không được công nhân danh hiệu “Khu phố Văn hóa” một phần là do ô nhiễm từ nước thải của các doanh nghiệp, cơ sở chế biến hải sản đóng trên địa bàn khu phố. Mà quản lý các cơ sở chế biến hải sản này thuộc về chính quyền cấp trên và các cơ quan chức năng khác chứ khu phố đâu có quản lý được”.

Trao đổi với chúng tôi, ông Huỳnh Tấn Dũng, Phó Chủ tịch UBND phường 12 nói: “Đất ở những nơi có nước thải của các cơ sở chế biến hải sản gần như không trồng trọt, nuôi được gì. Đúng là những khu vực đó, đất đã chết rồi!”.

BAO GIỜ KHẮC PHỤC?

Theo thống kê của UBND phường 12, hiện tại phường này có 46 cơ sở lớn nhỏ hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh, chế biến hải sản, trong đó tập trung nhiều nhất ở khu phố 5 và khu phố 6. Nước thải của các cơ sở chế biến hải sản ở khu phố 5 đổ ra các con kênh tự phát hay kênh nội đồng của phường, thậm chí thải tràn ra cả vùng đất kề cận nhà máy. Trong khi đó, các cơ sở chế biến hải sản ở khu phố 6, nước thải đổ thẳng ra sông Dinh. Theo một cán bộ quản lý đô thị của phường 12 thì hầu hết các cơ sở chế biến hải sản ở đây không có hệ thống xử lý nước thải mà chỉ có bể lắng lọc sơ qua.

Cuối tháng 2 đầu tháng 3-2009, khi chúng tôi theo chân Cảnh sát môi trường - Công an tỉnh BR-VT kiểm tra một số nhà máy chế biến hải sản ở khu phố 6 đã chứng kiến nhiều đơn vị vi phạm về pháp luật môi trường. Sáng 2-3, tại cống xả của Công ty cổ phần bao bì Quang Minh (số 1774, đường 30-4), chúng tôi chứng kiến dòng nước có màu xanh lơ chảy ra con kênh bên cạnh. Trước đó, Cảnh sát môi trường - Công an tỉnh BR-VT cũng phát hiện Công ty TNHH Hải Long đặt ống ngầm, xả nước thải chưa qua xử lý ra sông Dinh. Một số công ty khác chưa có hệ thống xử lý nước thải đã được cơ quan chức năng nhắc nhở và yêu cầu xây dựng nhưng đến nay vẫn chưa xong…

Nước thải hôi thối tù đọng sát bên một xưởng chế biến cá.

Ngoài ra, việc ô nhiễm môi trường ở phường 12, TP. Vũng Tàu còn do các con kênh thoát nước thải của TP. Vũng Tàu. “Kênh nội đồng của phường 12 cũng bị ô nhiễm nặng do khi thủy triều lên đã đẩy nước ô nhiễm từ ngoài vào kênh”, một cán bộ quản lý đô thị phường 12 cho biết.

Nhiều người dân ở đây bày tỏ bức xúc: “Chúng tôi ở đây đa số là những người nghèo, sống chật chội, khó khăn. Nguyện vọng trước mắt của chúng tôi là làm sao có môi trường, không khí trong sạch để sinh sống, làm ăn. Sống trong môi trường ô nhiễm như hiện nay chúng tôi luôn cận kề với bệnh tật, thật là khó khăn”. Một vị lãnh đạo của UBND phường 12 cũng nói: “Trong các buổi tiếp xúc cử tri, nhân dân đã kiến nghị nhiều lần, phường cũng đã có những kiến nghị lên cấp trên nhưng tình hình chưa cải thiện được”.

Quả thật cũng chưa biết bao giờ nạn ô nhiễm ở phường 12 được khắc phục, bao giờ những vùng đất chết được hồi sinh.

Bài, ảnh: Đình Thìn

Ông Huỳnh Tấn Dũng, Phó Chủ tịch UBND phường 12

Nguyên nhân gây ra ô nhiễm là do các cơ sở chế biến hải sản mà cụ thể là xuất phát từ ý thức bảo vệ môi trường của các doanh nghiệp. Cũng có nhiều doanh nghiệp muốn đầu tư hệ thống xử lý nước thải nhưng lại chưa biết quy hoạch cụ thể, chưa biết sự tồn tại của họ trên đất phường 12 đến bao giờ. Do đó, việc cần làm hiện nay là Nhà nước phải có quy hoạch sớm về khu chế biến hải sản, để cho doanh nghiệp biết: họ sẽ ở được sản xuất kinh doanh ở đâu và bao giờ.

Ông Lê Tấn Cương, Chi cục trưởng Chi cục bảo vệ môi trường

Các cơ sở chế biến hải sản tại phường 12, TP. Vũng Tàu đã gây ô nhiễm từ lâu. Việc cần kíp nhất vào thời điểm này là đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án khu chế biến hải sản tập trung ở bắc Sông Rạng để thực hiện phương án di dời.

Trước mắt, để hạn chế ô nhiễm môi trường, các doanh nghiệp phải đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải. Nhà nước cần hỗ trợ cho doanh nghiệp về vốn, có chính sách cụ thể khi di dời doanh nghiệp vào khu tập trung.