Kỳ 2: Lỗi cả đôi bên  

Vì đời sống bức bách, nhiều người vẫn phải chấp nhận làm việc trong một môi trường không an toàn: thiếu trang bị bảo hộ, không được mua bảo hiểm và ký hợp đồng lao động... Nếu chẳng may tai nạn lao động xảy ra, chính họ phải gánh chịu toàn bộ hậu quả.

CÓ THÂN THÌ TỰ LO!

Chấp hành quy tắc an toàn bảo hộ lao động là nguyên tắc đầu tiên đối với cán bộ công nhân công ty TNHH MTV kết cấu kim loại và lắp máy Dầu khí.

Tại xí nghiệp chế biến nông sản Phước Hưng, thuộc Công ty cổ phần cao su Thống Nhất hiện có 236 công nhân làm việc trong môi trường ẩm, nóng bức, thiếu ánh sáng. Ở phân xưởng tách vỏ hạt điều, trực tiếp tiếp xúc với mủ hạt điều rất độc hại nhưng đa phần công nhân phải tự trang bị bao tay. Khi được hỏi, một công nhân cho biết: “Khi làm ở đây chúng tôi chỉ được trang bị áo, mũ bảo hộ còn bao tay thì phải tự mua và thậm chí tự chế để bảo vệ các đầu ngón tay”.

Tương tự tại công ty TNHH Tam Thánh, gần 700 công nhân nữ cũng phải làm việc trong môi trường không an toàn. Các phân xưởng của công ty đầy khói bụi và khí độc, nhưng công nhân cũng chỉ được trang bị khẩu trang và găng tay vải rất sơ sài. Số công nhân vận hành hệ thống thiết bị, hệ thống điện... cũng không được tập huấn quy trình vận hành hay các tiêu chuẩn an toàn tối thiểu. Tại xưởng sản xuất và nơi vận hành máy, không có treo bất cứ một quy chế an toàn nào cho công nhân căn cứ vào đó thực thi. Chị H., một công nhân đã làm hơn 3 năm tại đây, cho biết: “Tháng nào công ty cũng trừ tiền để mua BHXH-BHYT. Còn các đồ bảo hộ khác như giày dép, khẩu trang, găng tay... công nhân phải tự mua. Chuyện làm sao để an toàn, ai nấy phải tự lo thôi”. Dù vẫn khấu trừ tiền BHXH-BHYT vào tiền lương của công nhân thế nhưng, qua kiểm tra thực tế, công ty này lại chưa trích nộp BHXH cho người lao động và hậu quả là công nhân khi có bệnh tự bỏ tiền túi ra để chữa trị sau đó mang hóa đơn về công ty thanh toán được chừng nào hay chừng đó.

Ở các công trình xây dựng – nơi dễ xảy ra tại nạn lao động nhất, tính mạng của người lao động luôn bị đe dọa. Tại công trường thi công khu nhà liên kế thị xã Bà Rịa của Xí nghiệp lây lắp trực thuộc công ty UDEC, các công nhân khi được hỏi đều cho biết ngoài nhắc nhở đội mũ, đi lại chú ý không dẫm đạp phải sắt nhọn thì họ hoàn toàn không được học quy định nào về an toàn lao động. Thực tế, khi chúng tôi tới, bắt gặp nhiều công nhân đang làm việc ở độ cao trên 1,5m nhưng không được trang bị các thiết bị an toàn bảo hộ lao động.

VÀ TAI NẠN ĐÃ XẢY RA…

Phạm Đình Nam, công nhân công ty TNHH Hoàng Hà, Khu công nghiệp Phú Mỹ, huyện Tân Thành thiệt mạng vào tháng 12/2008 khi đang làm việc dưới chân máy cẩu. Do dứt dây, những phôi thép đã rơi thẳng vào người Nam. Sau khi cậu con trai Phạm Đình Nam, 18 tuổi mất, bà Trần Thị Hoạt ấp Ngọc Hà, Thị trấn Phú Mỹ, huyện Tân Thành trở nên u uất. Gia đình bà được 4 người con, Nam là con trưởng trong gia đình. Học hết phổ thông, do hoàn cảnh khó khăn Nam phải nghỉ học theo bố làm thuê, làm mướn nuôi 3 em nhỏ. Bố bị bệnh nên lâu nay Nam thay bố gánh vác gia đình. “Bao nhiêu tiền làm được nó đều đưa cho tôi, chẳng giữ lại đồng nào chi tiêu cho riêng bản thân mình. Vậy mà...” bà Trần Thị Hoạt nói và ngồi lặng thinh trước di ảnh của con.

Đau lòng hơn là trường hợp gia đình bà Đỗ Thị Tươi ở Bình Giã, Châu Đức, con trai của bà - anh Trần Hữu Ngọc, công nhân, công ty TNHH MTV Thương mại Dịch vụ Dầu Khí. Anh Ngọc bị xe nâng hàng lật đè vào người khi anh đang làm việc. Từ ngày con mất, bà già đi cả chục tuổi “Từ khi nó mất tôi chẳng tài nào ngủ được, miếng ăn vào miệng nuốt cũng không chôi”. Chỉ cho chúng tôi căn nhà xây còn mới tinh, bà Tươi nghẹn ngào: “Nó làm vất vả mấy năm trời, dành dụm chút tiền cứ giục bố mẹ làm nhà. Tôi chần chừ mãi mới quyết định làm. Nhà đã xây xong mà con không còn nữa. Nhà tôi vô phúc, lá vàng còn ở trên cây, lá xanh rụng xuống. Bây giờ tôi phải sống thế nào đây”.

Còn trường hợp gia đình anh Dân San Nô, xã Phước Tân, huyện Xuyên Mộc bị tai nạn lao động khi di chuyển lên tầng cao làm việc bằng thiết bị nâng vật liệu xây dựng tại công trình xây dựng Thy Nga, 45 Thùy Vân, TP. Vũng Tàu. Gia đình nghèo khó, không có ruộng rẫy, thậm chí căn nhà còn tuềnh toàng và rách nát nên mọi chi tiêu đều trông chờ vào thu nhập từ anh Nô. Tai nạn xảy ra, vợ và hai con anh không dám nói thật cho mẹ anh Nô (đã 80 tuổi) biết lý do anh Nô chết vì sợ bà không chịu được. Cho đến tận bây giờ bà vẫn đinh ninh con trai bà chết do bị tăng huyết áp chứ không phải vì tai nạn lao động. Chị Nguyễn Thị Thu Thủy, vợ anh San Nô cứ dặn đi dặn lại với chúng tôi: “Bà già nhưng còn minh mẫn lắm. Báo thì cụ không đọc được chứ truyền hình cụ vẫn coi đều. Vì vậy, gia đình mong anh chị khi đưa tin đừng đưa hình của gia đình lên, tôi sợ mẹ tôi không chịu nổi”. Câu nói của chị khiến cho chúng tôi nhói lòng.

Còn có rất nhiều gia cảnh đáng thương không thể kể hết, chỉ biết rằng sau khi trụ cột gia đình chết đi hoặc mất sức do TNLĐ, họ trở nên kiệt quệ. Tìm cho mình 1 công việc, chạy ăn 2 bữa đủ khiến họ bở hơi tai, nói gì đến chuyện mơ ước, với tương lai.

Bài, ảnh: Gia Khánh 

Theo Thanh tra Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, năm 2008, cả nước xảy ra 5836 vụ, làm 6.047 người bị nạn, có 508 vụ tai nạn lao động chết người làm 573 người chết; 1.262 người bị thương nặng. Có 129 vụ có từ 2 người bị nạn trở lên, thiệt hại kinh tế khoảng 200 tỷ đồng. Tuy nhiên, con số thực tế cao hơn nhiều, bởi hiện nay chỉ có 4,5% trong tổng số hơn 250.000 doanh nghiệp của cả nước báo cáo tai nạn lao động. Năm 2008, trên địa bàn tỉnh xảy ra 62 vụ tai nạn lao động, trong đó có 18 vụ chết người. Phần lớn những người bị tai nạn lao động thời gian qua là nam giới, ở độ tuổi 18 - 40 tuổi và là lao động chính của các gia đình.