Với đặc thù về tâm sinh lý, việc áp dụng mô hình trường chuyên đã không mang lại hiệu quả ở học sinh Tiểu học và THCS

Hiện nay, 63/64 tỉnh, thành cả nước đã có trường THPT chuyên với số lượng 72 trường, 7 trường ĐH đào tạo học sinh hệ chuyên, tỷ lệ học sinh chuyên so với số dân cả nước là 0,05%, so với tổng số học sinh THPT là 1,54%. Đây sẽ là những cái “nôi” đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước nếu có một định hướng đúng và đầu tư phát triển tổng thể.

TRƯỜNG CHUYÊN KHÔNG PHẢI NƠI LUYỆN “GÀ NÒI”

Thực tế cho thấy, một số nước trên thế giới hiện nay đang đào tạo học sinh chuyên từ bậc tiểu học, chọn những học sinh có năng khiếu để đào tạo theo những chuẩn mực cao hơn. Có ý kiến cho rằng, tại sao Việt Nam không đào tạo theo cách đó. Tuy nhiên, theo nhận định của ông Lê Quán Tần, Vụ trưởng Vụ Trung học phổ thông, Bộ Giáo dục - Đào tạo (GD&ĐT) trước đây Việt Nam cũng đã có trường chuyên từ bậc tiểu học, THCS. Tuy nhiên, sau nhiều năm thực hiện đạ nảy sinh nhiều bất cập. Trẻ em lứa tuổi nhỏ phải vừa học vừa chơi, chưa thể bắt các em theo học các chương trình chuyên thường là rất nặng. Hơn nữa, khi đã tham gia các lớp học chuyên, cả thầy và trò chịu sức ép rất lớn: cả về chương trình và cả thành tích phải đạt được, năm nay phải hơn năm trước. Vì vậy, nước ta đã có quyết định đúng đắn là bỏ đào tạo chuyên ở cấp Tiểu học và THCS, chỉ bắt đầu thực hiện ở cấp THPT.

Hiện nay, vẫn còn nhiều ý kiến cho rằng đào tạo chuyên ở Việt Nam là theo kiểu luyện “gà nòi”, tức là đào tạo để đi thi lấy giải thưởng, không khu vực thì quốc tế, bỏ lửng các môn học cơ bản, khiến các em học lệch, không toàn diện. Ông Lê Quán Tần khẳng định, cần xóa bỏ hẳn tư tưởng, suy nghĩ đó, phải nhìn theo hướng tích cực. Nơi nào có thành tích thì vẫn phải biểu dương, nếu ai có tài, có khả năng thì cứ làm “gà nòi”, nhưng kịch liệt phản đối những hiện tượng hi sinh giáo dục toàn diện để chạy theo thành tích.

TIẾN TỚI CHUYÊN TOÀN DIỆN

Thứ trưởng Bộ GD&ĐT, ông Trần Văn Nhung trong “Hội thảo khu vực về đào tạo học sinh phổ thông năng khiếu” tổ chức trung tuần tháng 12-2007 đã khẳng định: Học sinh trường chuyên là nguồn nhân lực chất lượng cao cung cấp những người lãnh đạo trong tương lai, hỗ trợ đắc lực cho dự án đạt 20 ngàn tiến sĩ năm 2020. Phải đào tạo ra những người tài không chỉ chuyên hay chú ý một môn, mà cần phát hiện người có năng khiếu đích thực, có khả năng tổng hợp, am hiểu kiến thức xã hội, lịch sử, có đức, có tài, cống hiến thiết thực cho sự nghiệp phát triển đất nước. Vì vậy, ông Nhung cho rằng cần phải có các biện pháp thực tiễn cũng như chính sách phù hợp để nâng cao chất lượng đào tạo tại các trường chuyên, khắc phục những khó khăn, rào cản trong đào tạo học sinh năng khiếu.

Chương trình quốc gia về bồi dưỡng, phát triển nhân tài giai đoạn 2008-2020 đã được xây dựng với định hướng đào tạo gắn với nhu cầu nguồn nhân lực và định hướng phát triển của xã hội. Để làm được điều này, nước ta phải phát triển đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý của hệ thống các trường THPT chuyên đồng bộ về cơ cấu, bảo đảm về chất lượng, đến năm 2020 ít nhất 15% giáo viên, cán bộ quản lý có trình độ tiến sĩ, 70% có trình độ thạc sĩ. Phải xây dựng, nâng cấp các trường chuyên để đạt tỷ lệ 90% trường THPT chuyên đạt chuẩn quốc gia, trong đó ít nhất 60% trường đạt chất lượng cao, 10 trường THPT chuyên chất lượng cao trọng điểm quốc gia. Tăng số lượng học sinh chuyên được học tại các lớp cử nhân tài năng, kỹ sư chất lượng cao lên 10 ngàn em vào năm 2020, số học sinh THPT chuyên của các địa phương thì duy trì ở mức ổn định từ 0,07% đến 0,15% dân số. Hiện tại, Bộ GD&ĐT dục cũng đang làm dự thảo “Đề án tăng cường giảng dạy và ứng dụng tiếng Anh trong nhà trường”, nhằm đưa Việt Nam trở thành một nước có thế mạnh về tiếng Anh vào năm 2020. Chương trình giảng dạy sẽ được soạn theo chuẩn hiện đại châu Âu. Các trường chuyên sẽ đi đầu trong việc thực hiện đề án này. Đồng thời, Bộ GD-ĐT và các trường cũng đang cố gắng điều chỉnh thời lượng, nội dung các hoạt động giáo dục, quan tâm nhiều hơn tới việc rèn thể chất, sức khỏe tinh thần, trang bị kiến thức xã hội cho học sinh, đặc biệt học sinh chuyên. Qua 34 năm, kể từ lần đầu tiên học sinh Việt Nam tham dự Olympic Toán học năm 1974, đã có 423 học sinh đoạt giải, gồm 71 HCV, 156 HCB, 173 HCĐ và 23 bằng khen. Các con số sẽ càng tăng thêm khi học sinh năng khiếu Việt Nam ngày càng được quan tâm và đào tạo đúng hướng.

Bài, ảnh: Phương Hoa