Tổ chức thảo luận nhóm tạo không khí hứng thú, sôi nổi trong một giờ học sử của học sinh Trường THPT Trần Quang Khải, huyện Long Điền.

Nâng cao chất lượng dạy-học môn lịch sử đang là yêu cầu cấp bách của ngành giáo dục. Tại hội nghị “chuyên đề về các giải pháp nâng cao chất lượng dạy-học môn lịch sử ” vừa được Sở GD-ĐT tổ chức, các nhà quản lý, các giáo viên đã phân tích thực trạng và đưa ra giải pháp nâng cao chất lượng dạy-học môn lịch sử.

SÁCH GIÁO KHOA LÀ “PHÁP LỆNH”

Nhiều ý kiến cho rằng muốn nâng cao chất lượng dạy-học môn Lịch sử chúng ta phải đổi mới nhiều mặt mà trước tiên là về phía giáo viên. Hiện nay, phương pháp dạy của nhiều giáo viên còn quá thụ động, cứng nhắc khiến cho môn Sử trở nên khô khan, nặng nề.

Ông Nguyễn Hữu Hào, chuyên viên Sở GD-ĐT nói: “Trong thực tế dạy-học môn Lịch sử hiện nay ở các trường THPT, nhiều giáo viên coi SGK là “pháp lệnh”. Những giáo viên này không xác định đâu là trọng tâm, điểm nhấn của bài học nên cứ “đọc” lại hết kiến thức trong sách giáo khoa và cố gắng nói cho nhanh để kịp giờ, nên học sinh ngán ngẩm, coi môn sử là một mớ bòng bong những sự kiện, ngày tháng…”

Dẫn chứng về những hạn chế trong phương pháp dạy của giáo viên trong trường THPT hiện nay, bà Phan Thị Lương, Phó Hiệu trưởng trường THPT chuyên Lê Quý Đôn chỉ rõ: “Tôi nhận thấy có những giáo viên nêu quá nhiều câu hỏi vụn vặt, tối nghĩa trong một tiết dạy, không tạo được mối liên kết một mạch kiến thức để hướng dẫn học sinh tìm hiểu sự kiện lịch sử từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp. Tuy có giáo viên đã cố gắng đổi mới phương pháp dạy-học, như trong các tiết dạy lịch sử đã cho học sinh làm việc nhóm, thảo luận, trình bày ý kiến cá nhân hay tập thể nhóm, nhưng cách làm còn hình thức, gượng gạo và không đúng quy trình nên không có hiệu quả cao”.

Dựa trên kết quả khảo sát thái độ của học sinh với môn Lịch sử được thực hiện đối với học sinh khối 12 trường THPT Hắc Dịch (huyện Tân Thành), cô Đặng Thị Bưởi, giáo viên trường THPT Hắc Dịch phân tích: “Phần lớn học sinh không thích môn Sử vì nội dung bài học quá nhiều sự kiện, năm, tháng làm các em không thể nhớ nổi dẫn đến chán học. Một nguyên nhân khác là do giáo viên chưa có phương pháp giảng dạy thích hợp để giảm bớt áp lực phải nhớ quá nhiều cho học sinh”

THAY ĐỔI CÁCH DẠY NHƯ THẾ NÀO?

Từ việc phân tích những nguyên nhân yếu kém trên, các ý kiến tham luận đã đưa ra giải pháp nâng cao hiệu quả dạy-học môn Lịch sử.

Bà Phan Thị Lương cho rằng: “Muốn tạo được tiết dạy Sử hiệu quả cao trước hết người giáo viên phải khắc phục được nhược điểm lối mòn đọc-chép, xác định trọng tâm của bài và xây dựng được hệ thống câu hỏi có tính chất kết nối sự kiện từ dễ đến khó, từ thấp đến cao, từ sự kiện đến bản chất. Bên cạnh đó, tuỳ vào tính chất từng bài học, giáo viên chọn phương pháp phù hợp: phát vấn miêu tả, tường thuật hoặc hoạt động nhóm, thảo luận… Mặt khác để bài học được phong phú, sinh động mỗi giáo viên cần thường xuyên bổ sung, tích luỹ thêm kiến thức tư liệu lịch sử qua các phương tiện thông tin, sách, báo…”.

Học sinh Trường THPT Trần Nguyên Hãn (TP. Vũng Tàu) tái hiện lịch sử nhân vật Trần Nguyên Hãn trong một hoạt động ngoại khóa do Nhà Văn hóa Thanh niên tổ chức. Hoạt động ngoại khóa này cũng là một cách học Lịch sử.

Bên cạnh đó, các phương tiện dạy và học hiện đại có tác dụng hỗ trợ đắc lực cho việc đổi mới phương pháp dạy-học. Cô Trịnh Ngọc Thu, giáo viên trường THPT Châu Thành (TX. Bà Rịa) chia sẻ: “Sử dụng công nghệ thông tin giúp tái hiện sự kiện lịch sử sinh động hơn. Những đoạn phim tư liệu lịch sử, tranh ảnh được đưa lên máy tính sẽ giúp học sinh có được những cảm xúc nhất định, từ đó yêu thích môn học hơn. Máy tính cần được dùng vào việc tạo tình huống có vấn đề, kích thích học sinh suy nghĩ và cùng tham gia vào bài học”.

Trong xu thế đổi mới giáo dục, việc dạy-học theo phương pháp dự án đang chiếm ưu thế bởi khả năng phát huy được tính tích cực, tư duy của học sinh. Theo cô Trịnh Thị Thu, môn Lịch sử nếu được dạy-học theo cách này tạo cho học sinh hứng thú với kiến thức lịch sử. Học sinh và giáo viên có thể cùng chọn đề tài xung quanh nội dung chương trình học để xây dựng đề cương, kế hoạch cho việc thực hiện dự án. Sau khi hoàn thành dự án, học sinh trình bày ý tưởng, kết quả tìm tòi khám phá của mình trước lớp.

Ngoài các tiết học chính khoá cần kết hợp học lịch sử qua các hoạt động ngoại khoá, hoạt động Đoàn trong nhà trường như tìm hiểu lịch sử địa phương cắm trại, tham quan, tổ chức các buổi tiếp xúc với nhân chứng lịch sử, xem phim tư liệu, điện ảnh tái hiện sự kiện lịch sử…

Bài, ảnh: Minh Thiên