Ma túy là gì?

Là những chất có nguồn gốc tự nhiên hay tổng hợp khi ngấm vào cơ thể con người sẽ làm thay đổi trạng thái ý thức, trí tuệ, tâm trạng của người đó, gây ra hiện tượng quên rồi nhớ, không dễ bỏ được.

Một số loại ma túy thường gặp:

- Ma túy tự nhiên (thuốc phiện, cần sa...): Đây là các chất ma túy có sẵn trong tự nhiên, là những ancaloit của một số loài thực vật như: thuốc phiện, cần sa, coca... Loại này có nguồn gốc từ nhựa cây thuốc phiện (cây anh túc, anh tử túc, a phiến...) hoặc từ lá, hoa, quả cây cần sa (còn gọi là bồ đà, cây gai dầu).

- Ma túy bán tổng hợp: (heroine)

- Ma túy tổng hợp: (ectasy) có nguồn gốc từ hóa chất độc hại thuốc nhóm amphetamin, methamphetamin...

Các chất ma túy hướng thần độc hại hơn thuốc phiện 500 lần.

Dựa theo tác động lâm sàng tới tâm sinh lý người sử dụng, người ta cũng có thể chia ma túy thành 3 nhóm: Nhóm các chất an thần, nhóm các chất kích thích và nhóm các chất gây ảo giác

Nghiện là gì?

Là tình trạng ngộ độc lâu dài do sử dụng lặp đi lặp lại nhiều lần một hay nhiều loại ma túy. Nghiện có những đặc điểm sau đây:

- Bức xúc về mặt tâm lý muốn sử dụng lại chất gây nghiện.

- Cơ thể lệ thuộc vào chất gây nghiện. Khi ngừng sử dụng sẽ gây đau đớn, vật vã.

- Khuynh hướng tăng dần liều sử dụng hoặc chuyển sang dạng mạnh hơn.

Những tác hại của ma túy

Đối với hệ hô hấp: Các chất ma túy kích thích hô hấp gây tăng tần số thở trong thời gian ngắn, sau đó sẽ gây ức chế hô hấp, nhất là khi dùng quá liều. Nhiều trường hợp ngưng thở nếu không được cấp cứu kịp thời sẽ dẫn đến tử vong. Ngoài ra, sau khi dùng ma túy (nhất là cocaine) có thể gây phù phổi cấp, tràn khí màng phổi, tràn khí trung thất, xuất huyết phế nang, viêm tiểu phế quản tắc nghẽn, viêm phổi, lên cơn hen phế quản...

- Đối với hệ tim mạch: Các chất ma túy sẽ kích thích làm tăng nhịp tim, ảnh hưởng trực tiếp lên tim, gây co thắt mạch vành tạo nên cơn đau thắt ngực, nặng hơn có thể gây nhồi máu cơ tim. Chúng cũng là nguyên nhân của các rối loạn nhịp đe dọa tính mạng người dùng ma túy. Ngoài ra, ma túy còn gây nên tình trạng co mạch làm tăng huyết áp.

- Đối với hệ thần kinh: Ngoài tác dụng kích thích thần kinh giai đoạn đầu gây hưng phấn, sảng khoái, lệ thuộc thuốc…, ma túy cũng có thể gây các tai biến như: co giật, đột quị...

- Đối với hệ sinh dục: Không như người ta thường lầm tưởng, dùng ma túy sẽ làm tăng khả năng tình dục. Ở người nghiện ma túy, khả năng tình dục suy giảm một cách rõ rệt và hậu quả này vẫn tồn tại sau khi ngưng dùng thuốc một thời gian khá lâu. Ở những nam giới dùng ma túy trong thời gian dài sẽ bị chứng vú to (gynecomastia) và bất lực. Còn ở phụ nữ sẽ bị rối loạn chu kỳ kinh nguyệt, rong kinh, tăng tiết sữa bất thường và vô sinh.

Ngoài ra, người dùng ma túy còn phải chịu những tác hại khác như: hoại tử tế bào gan, ảo thính, ảo thị...

Vì sao tiêm chích ma túy dễ nhiễm HIV/AIDS?

- Dùng chung bơm kim tiêm không khử trùng là con đường lây HIV từ người này sang người khác nhanh nhất.

- Dùng chung ma túy đựng trong một lọ.

- Ít hiểu biết về phòng tránh HIV/AIDS.

- Quan hệ tình dục không an toàn với nhiều người.

- Người nghiện vốn đã suy kiệt do độc chất gây nghiện, nếu nhiễm HIV dễ gây ra các bệnh nguy hiểm, đưa nhanh đến giai đoạn AIDS.

Làm gì để giảm tác hại của ma túy?

Cần áp dụng các biện pháp giảm tác hại như:

- Cai nghiện.

- Chống tái nghiện.

- Chuyển từ chích sang hút, hít.

- Tiêm chích an toàn.

- Tránh sử dụng quá liều và xử trí quá liều.

- Tình dục an toàn.

- Vệ sinh thân thể và nâng cao thể lực.

Dấu hiệu phát hiện người nghiện ma túy

- Người nghiện thường tìm nhiều dịp để sử dụng ma túy tránh khỏi sự quan sát của người thân: ra khỏi nhà nhiều hơn, vào nhà vệ sinh lâu hơn, đi ngủ sớm ...

- Cần nhiều tiền một cách bất thường.

- Một số dấu vết: Mắt đỏ, miệng, gáy, tóc, cổ áo có mùi khét khó ngửi, tay chân có vết chích, vết sẹo do đầu thuốc lá dí vào.

- Người nghiện có bề ngoài tiều tụy, gầy ốm, da xám xịt, tóc xơ xác, răng gãy vụn, ngại học hành, lười lao động, sợ tắm rửa.

- Khi bị thiếu thuốc, người nghiện ngáp nhiều, vẻ mặt rũ rượi, nặng hơn là vật vã đau đớn.

Phòng và ngăn ngừa ma túy:

Đối với ma túy, nhất là heroin, đừng thử dù chỉ một lần.

Gia đình, nhà trường cần phát hiện những yếu tố nguy cơ sớm như:

- Bắt đầu tụ tập bạn bè, ăn chơi đàn đúm.

- Học tập giảm sút, thi rớt, lưu ban.

- Căng thẳng, mệt mỏi, buồn chán...

Khi đó nên gần gũi, tâm tình, trao đổi. Có thể:

- Hướng dẫn các em cương quyết nói “không” trước những lời rủ rê sử dụng ma túy.

- Cách ly với những bạn bè xấu, các băng nhóm chơi bời hút thuốc, uống rượu, nghe nhạc kích động, đua xe ...

-Tiếp xúc tìm hiểu và giúp đỡ các em vượt qua những khủng khoảng về mặt tinh thần nếu có.

-Giúp tạo được những nguồn vui lành mạnh và vận động các em tham gia hoạt động thể thao, hoạt động từ thiện, công tác xã hội, đặc biệt là hoạt động truyền thông phòng chống AIDS, ma túy.

BS: Nguyễn Phạm Hà