Mô hình trồng tiêu xen trong vườn cà phê tại xã Kim Long (huyện Châu Đức). Trong ảnh: Cán bộ kỹ thuật cây trồng của Viện Nghiên cứu cây ăn quả miền Đông Nam bộ giới thiệu lợi ích của mô hình trồng xen canh

Thời gian qua, bà con nông dân huyện Châu Đức đã áp dụng mô hình trồng xen canh cây hồ tiêu trong các vườn cà phê với diện tích gần 3.000ha. Đến nay, một số vườn xen canh đã cho thu hoạch và ước tính lợi nhuận khoảng 70 triệu đồng/ha.

Cà phê là một trong những cây công nghiệp quan trọng của huyện Châu Đức. Tuy nhiên, do giá cả trên thị trường luôn biến động nên nhiều năm qua đời sống của người nông dân bấp bênh, khi được mùa thì mất giá, khi được giá lại mất mùa. Nhiều vườn cà phê không được đầu tư chăm sóc, chất lượng kém, một số thì già cỗi năng suất thấp, số khác thì bị chặt phá để trồng các loại cây ngắn ngày.

Nhằm nâng cao giá trị sử dụng và thu nhập trên một diện tích đất, đa dạng hoá sản phẩm thu hoạch và giảm tỷ lệ rủi ro khi giá cả biến động, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu Cây ăn quả miền Đông Nam bộ đã triển khai thành công đề tài “Nâng cao hiệu quả sản xuất cà phê bằng phương pháp xen canh”.

Hiện nay, huyện Châu Đức có gần 5.000ha đất trồng cà phê, trong đó, 60% diện tích được trồng xen canh. Dọc theo những con đường đến các xã Kim Long, Quảng Thành, Xà Bang, Láng Lớn, Xuân Sơn, Bình Giã..., hầu hết các vườn cà phê đều được trồng theo phương pháp xen canh. Một cán bộ kỹ thuật giống cây trồng Viện Nghiên cứu cây ăn quả miền Đông Nam bộ cho biết, qua hai năm triển khai, áp dụng phương pháp ứng dụng tiến bộ kỹ thuật xây dựng các mô hình xen canh trong vườn cà phê với các cây trồng có giá trị cao như: bưởi, sầu riêng, tiêu... cho thấy đều mang lại kết quả tốt, nhưng theo đánh giá của bà con nông dân, mô hình trồng cà phê xen tiêu đem lại hiệu quả cao nhất. Trước đây các hộ chỉ trồng thuần cà phê trung bình mỗi năm thu hoạch 35-40 triệu đồng/ha, từ khi chuyển sang trồng xen canh hồ tiêu lợi nhuận tăng gần gấp đôi.

Qua thực tế, các vườn cà phê, đang trong thời kỳ thu hoạch trồng theo mô hình xen canh cho năng suất, chất lượng cao hơn so với trước. Ông Phạm Vũ, xã Láng Lớn cho biết, thu nhập từ vườn cây của gia đình ông tăng gấp đôi vì có thêm sản phẩm từ cây tiêu, trong khi chi phí tăng thêm không đáng kể. Thấy mô hình trồng xen canh của gia đình ông Vũ đạt hiệu quả cao, nhiều bà con nông dân tìm đến học hỏi và áp dụng. Theo ông Vũ, trồng xen canh không những có tác dụng giảm thiểu những rủi ro do biến động của thời tiết, sâu bệnh mà còn có thể nâng cao thu nhập của nông dân nhờ các sản phẩm thu hoạch từ cây trồng xen canh. Đồng thời, mô hình trồng xen canh còn “gỡ khó” cho người trồng cà phê, lỡ khi cà phê rớt giá thì còn có cây tiêu, tránh tình trạng chạy theo giá cả thị trường, bà con nông dân trồng cây này chưa kịp thu hoạch lại chặt bỏ trồng cây khác, không thể ổn định sản xuất.

Ngoài ra, theo đánh giá của ông Mai Văn Trị, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu cây ăn quả miền Đông Nam bộ, với mô hình trồng xen canh, cây tiêu có tác dụng che bóng, hạn chế quá trình bốc hơi nước, giảm bớt lượng nước tưới cho cây cà phê trong mùa khô. Mặt khác, do thời vụ thu hoạch của các cây khác nhau nên còn tạo việc làm cho lao động trong suốt cả năm.

Đa dạng hoá cây trồng trên cùng một diện tích đất, nhằm tạo nên một tổng thể thực vật có nhiều tầng để khai thác tối đa hiệu quả sử dụng đất và thu nhiều lợi nhuận là hướng đi mới giúp cho bà con nông dân bảo đảm được thu nhập trước biến động của thị trường, thời tiết. Tới đây, mô hình này sẽ được nhân rộng tại các khu vực có điều kiện tương tự cho bà con nông dân trong tỉnh...

Bài, ảnh: Trà Ngân