Hạn chế lớn nhất của các doanh nghiệp (DN) sau cổ phần hóa (CPH) không phải là vốn hay định hướng kinh doanh mà là vấn đề quản trị DN. Một số DN sau CPH hoạt động không hiệu quả do vẫn đang loay hoay tổ chức lại bộ máy quản lý… dẫn đến việc tái cấu trúc DN và CPH chỉ còn là hình thức. Trao đổi với báo giới, ông Hoàng Nguyên Học (ảnh) -Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) cho rằng:

…Những tồn tại ở thời điểm trước CPH không được giải quyết dứt điểm nên khi chuyển sang công ty cổ phần phải gánh chịu. Ví dụ như tình trạng nợ tài chính, nợ không có khả năng thu hồi; Lao động dôi dư không xử lý dứt điểm; Đối xử của một số cơ quan Nhà nước, tổ chức tín dụng với công ty cổ phần có sự khác biệt so với công ty Nhà nước (khó khăn trong tiếp cận vốn, đất đai); Lãnh đạo từ công ty cổ phần đa số chuyển từ các công ty Nhà nước sang cho nên phương thức quản lý giống như quản lý DN nhà nước trước đây (Giám đốc kiêm Chủ tịch Hội đồng quản trị, tự quyết mọi vấn đề, không tổ chức đại hội cổ đông trong một thời gian dài)…

* Phóng viên: Vấn đề khó khăn nhất, gây cản trở cho sự phát triển của các DN sau CPH hiện nay là gì, thưa ông?

- Ông Hoàng Nguyên Học: Khó khăn nhất của các DN này là vấn đề quản trị kinh doanh. Do các DN sau CPH vẫn còn những tồn tại, khó khăn chưa được giải quyết dứt điểm, kể cả vấn đề quản trị, quản lý DN. Chính vì vậy, việc đầu tiên là phải có chiến lược cơ cấu lại cổ đông, vốn điều lệ… để các nhà đầu tư có năng lực về vốn, về quản trị DN cùng tham gia giúp DN kinh doanh có hiệu quả hơn.

Muốn quản lý vốn của Nhà nước ở các công ty này một cách hiệu quả, SCIC phải thực sự là một cổ đông được thực hiện quyền và nghĩa vụ của cổ đông đúng theo Luật DN và theo quy định điều lệ của các công ty này. Khi DN làm ăn có hiệu quả thì vốn nhà nước ở các DN này cũng sẽ tăng trưởng.

* Tiến độ CPH các DN bị chậm như hiện nay có tác động thế nào đến hoạt động của SCIC?

- Về vai trò, SCIC là công cụ hỗ trợ Chính phủ trong cải cách và đổi mới DN Nhà nước. Việc bán bớt vốn Nhà nước ở các công ty cổ phần cũng là quá trình tiếp theo của CPH. Việc bán bớt vốn sẽ giúp tập trung nguồn lực cho các dự án lớn, dự án tốt nhằm mang lại hiệu quả tốt hơn.

Dưới góc độ công ty cổ phần, khi danh mục đầu tư càng lớn trong khi có càng nhiều công ty kinh doanh không tốt thì rủi ro càng lớn. Chính vì thế, cần tăng cường bán bớt vốn ở những đơn vị nhỏ, hoạt động không hiệu quả và về lâu dài nhà nước không cần nắm giữ vốn ở đó.

Hạn chế về kinh nghiệm quản trị điều hành, chiến lược kinh doanh làm giảm hiệu quả DN sau CPH.

* Vốn Nhà nước đang đầu tư quá dàn trải, vậy SCIC gặp trở ngại gì khi quản lý vốn ở các công ty cổ phần?

- Trở ngại lớn nhất hiện nay của SCIC là phần vốn Nhà nước đang đầu tư dàn trải ở nhiều nơi. Trước mắt cũng như lâu dài, cần bán bớt hoặc bán hết vốn Nhà nước đầu tư ở các công ty mà theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Nhà nước không cần nắm giữ cổ phần ở đây. Số tiền thu được dùng để đầu tư vào các dự án lớn, dự án tốt có hiệu quả hơn.

* Vậy có cần thêm cơ chế riêng cho SCIC trong lĩnh vực này?

- Hiện tại, phương thức bán cổ phần Nhà nước tại các DN mà SCIC nắm giữ có nhiều bất cập, chủ yếu là hình thức bán đấu giá, nên SCIC đang nghiên cứu và tiến tới áp dụng một số phương thức linh hoạt hơn.

Chúng tôi kiến nghị làm thế nào để thoái vốn một cách nhanh nhất, có hiệu quả nhất bằng cách mở rộng các hình thức bán vốn. Có nghĩa, ngoài hình thức bán cổ phần Nhà nước theo hình thức đấu giá hiện nay, cần mở thêm một số hình thức khác như bán thỏa thuận, căn cứ vào giá niêm yết trên thị trường chứng khoán để đàm phán bán vốn cho các nhà đầu tư khác. Ngoài ra, để việc bán bớt cổ phần tại DN thuận lợi, SCIC sẽ thuê các tổ chức tư vấn định giá chất lượng ngành. Qua đó, cũng giúp các công ty có được nhiều bài học, kinh nghiệm trong việc định hướng phát triển. Hiện nay, SCIC đã tiếp nhận vốn nhà nước tại khoảng 900 DN, với giá trị sổ sách khoảng 7.500 tỷ đồng. Nếu thị trường chứng khoán phát triển tốt thì mức vốn hóa này vào khoảng 40.000 tỷ đồng còn theo giá thị trường hiện tại là hơn 20.000 tỷ đồng.

* Xin cảm ơn ông!

Mai Vinh
(thực hiện)