Cảng nước sâu Baria Serece là một trong những cảng đang hoạt động hiệu quả từ nhiều năm qua

Thời gian qua, việc triển khai đầu tư và xây dựng các cảng biển dọc sông Thị Vải khá chậm. Điều này đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến kế hoạch thu hút đầu tư và phát triển kinh tế - xã hội của Bà Rịa – Vũng Tàu.

DỰ ÁN XÂY DỰNG XONG RỒI… ĐỂ ĐÓ !

Quy hoạch chi tiết nhóm cảng biển khu vực TP. Hồ Chí Minh - Đồng Nai - Bà Rịa - Vũng Tàu (nhóm cảng biển số 5) đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt từ năm 2005. Sau khi quy hoạch này được phê duyệt, nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước đã đặc biệt quan tâm đầu tư vào hệ thống Cảng Thị Vải - Cái Mép. Theo Sở Kế hoạch và Đầu tư, tính đến nay, trên địa bàn tỉnh đã có 47 dự án cảng. Tuy nhiên, trong số đó hiện chỉ có 14 cảng đang hoạt động (trong đó có 3 cảng tổng hợp gồm: cảng Baria Serece, cảng Cát Lở và cảng Bến Đầm), số còn lại vừa mới khởi công hoặc đang triển khai thủ tục đầu tư, tập trung nhiều nhất tại khu vực Cái Mép - Thị Vải. Cũng theo đánh giá của Sở Kế hoạch – Đầu tư, việc thực hiện các dự án cảng biển đều tuân thủ theo quy hoạch đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Thế nhưng, vấn đề đáng lo ngại là hiện nay quá trình triển khai đầu tư xây dựng các cảng còn rất chậm chạp. Theo Sở Giao thông - Vận tải, khu vực Cái Mép - Thị Vải đã khởi công xây dựng thêm 10 dự án với tổng mức đầu tư khoảng 25.604 tỷ đồng. Tính đến thời điểm này, kinh phí đã triển khai tập trung chủ yếu vào 5 dự án cảng: Cảng quốc tế Sài Gòn, Sài Gòn - PSA, POSCO, Cái Mép thượng (Tân cảng) và Vũng Tàu Petro, đạt khoảng 1.196 tỷ đồng, chiếm gần 5% tổng mức đầu tư. Dự án Nhà máy đóng tàu Ba Son và cảng dầu Petec đã triển khai gần 2 năm nay nhưng tỷ lệ vốn đầu tư vào công trình rất nhỏ. Thậm chí nhà máy đóng tàu Ba Son sau khi khởi công hầu như không triển khai gì thêm, ngoài kinh phí chuẩn bị đầu tư và đền bù giải tỏa. Đến nay, chỉ có 7% tổng vốn đăng ký các dự án được chuyển sang vốn thực hiện.

NGUYÊN NHÂN VÌ ĐÂU?

Nguyên nhân việc đầu tư xây dựng các cảng biển chậm có thể thấy ngay là do thiếu một “nhạc trưởng” chỉ huy cho khu vực này. Nhiều nhà đầu tư đang “ngần ngại” vì nếu đẩy nhanh tiến độ thi công thì các dự án cảng có thể hoàn thành trước khi có đường giao thông vào cảng, dẫn đến tình trạng cảng chờ đường. Vào đầu tháng 6-2007, trong chuyến khảo sát tình hình triển khai xây dựng cảng biển tại vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, đoàn công tác của Chính phủ nhận thấy nhiều dự án cảng tại các tỉnh: Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu, TP. Hồ Chí Minh chưa triển khai xây dựng. Các doanh nghiệp và địa phương nói trên đã đề nghị Chính phủ cần đầu tư vốn xây dựng cơ sở hạ tầng trước khi tiến hành xây dựng các cảng biển mới. Trước mắt, cần nhanh chóng triển khai đồng bộ các công trình hạ tầng ngoài hàng rào để khi các cảng hoàn thành có thể đưa vào sử dụng ngay, không phải chờ đợi các công trình hạ tầng khác.

Việc triển khai chậm trễ tuyến đường 965 đã làm ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện nhiều dự án nằm khu vực hạ lưu cảng Cái Mép. Theo phản ảnh của các nhà đầu tư, nếu đến đầu năm 2009 tuyến đường này vẫn chưa khởi công sẽ làm ảnh hưởng lớn đến tiến độ đầu tư toàn bộ hệ thống cảng, khó bảo đảm tiến độ theo quy hoạch được duyệt và ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của các cảng theo kế hoạch đã được sắp xếp với các hãng tàu trên thế giới. Hiện nay, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Giao thông - Vận tải đã tách riêng gói thầu xây dựng tuyến đường 965 ra khỏi dự án cảng Quốc tế Thị Vải - Cái Mép nhưng tiến độ thực hiện vẫn khá chậm.

Ngoài vấn đề cơ sở hạ tầng, một số nguyên nhân khác làm tiến độ đầu tư xây dựng hệ thống cảng chậm là do năng lực tài chính của nhà thầu có hạn; Sự thay đổi cơ chế chính sách nhà nước và những biến động vật liệu xây dựng, sắt thép, xăng dầu đã ảnh hưởng đến tiến độ đầu tư các dự án; vướng mắc trong giải phóng mặt bằng và giải quyết đền bù cho dân...

Để thúc đẩy tiến độ triển khai các dự án cảng, ông Vũ Ngọc Thảo, Giám đốc Sở Giao thông - Vận tải cho biết, sở đã kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo Sở Kế hoạch - à Đầu tư có văn bản yêu cầu nhà đầu tư các dự án: Cảng Mỹ Xuân A, cảng Mỹ Xuân A2, cảng Quốc tế Thị Vải - Cái Mép, cảng PVC, cảng Sài Gòn - APMT… phải hoàn thành các thủ tục đầu tư để khởi công trong năm 2008 theo tiến độ đã cam kết; đối với cảng Petec và Nhà máy đóng tàu Ba Son, phải báo cáo kế hoạch vốn và tiến độ triển khai dự án theo tiến độ đã được phê duyệt.

Mới đây, sau chuyến đi khảo sát tình hình quản lý đầu tư luồng Cái Mép - Thị Vải và xem xét tiến độ triển khai các dự án cảng, ông Trần Ngọc Thới, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã chỉ đạo Sở Giao thông - Vận tải chủ trì, phối hợp với Sở Kế hoạch - Đầu tư và các đơn vị liên quan bám sát theo dõi các dự án đầu tư cảng biển trên địa bàn tỉnh, mời nhà đầu tư trao đổi, xác định nguyên nhân chậm trễ và kiến nghị UBND tỉnh xử lý, kiên quyết thu hồi giấy phép đầu tư các dự án không triển khai thực hiện theo quy định.

Bài, ảnh: Phúc Minh