Ngân hàng Nhà nước đã chỉ đạo các ngân hàng thương mại bảo đảm đủ vốn cho các doanh nghiệp thu mua hết lúa cho nông dân. Ảnh: VNN

Trong khi giá lúa có lúc lên đến 6.500đồng/kg vào hồi tháng 5, tháng 6 thì tại thời điểm này, người dân ĐBSCL đang không khỏi phiền lòng khi giá lúa bỗng dưng sụt giảm mạnh, chỉ còn 4.300-4.600đồng/kg. Mặt khác, nhiều DN tạm ngừng thu mua lúa khiến tình hình thêm nóng bỏng. Để giúp nông dân giảm bớt những khó khăn, việc hoãn thuế xuất khẩu và hỗ trợ vốn mua cho nông dân là giải pháp được tính đến- Thông tin trên được được đưa ra bàn thảo tại cuộc họp giao ban trực tuyến của Bộ NN&PTNT vừa qua.

CÓ TÌNH TRẠNG DOANH NGHIỆP ÉP GIÁ NÔNG DÂN

Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát cho biết, 6 tháng đầu năm nay, giá gạo thị trường thế giới và giá gạo trong nước liên tục tăng cao. Tuy nhiên, từ tháng 7- 2008, giá gạo đã bắt đầu giảm. Hiện giá gạo 5% tấm của Thái Lan là 710 USD/tấn, của Việt Nam là 550-600 USD/tấn (thấp hơn 100- 150 USD/tấn so với 2 tháng trước đây). Nguyên nhân giá gạo giảm là do Thái Lan (nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới) nâng mức xuất khẩu gạo lên so với dự kiến ban đầu. Bên cạnh đó, các nước xuất khẩu như Campuchia, Việt Nam đều được mùa và đang bước vào thu hoạch rộ. Theo nhận định của các chuyên gia trong lĩnh vực này, giá gạo thế giới giảm kéo theo giá lúa trong nước cũng giảm mạnh. Đầu tháng 8, giá lúa chỉ đạt 4.300-4.600đồng/kg trong khi giá thành sản xuất đã lên tới 3.200-3.600đồng/kg. Mặt khác, lãi suất ngân hàng cao khiến các doanh nghiệp xuất khẩu thu mua rất chậm. Trong khi đó, hầu như các DN đều chọn cách chờ tàu vào rồi mới mua gạo để xuất, tránh mua dự trữ vì mua dự trữ sẽ phải trả lãi ngân hàng và phí lưu kho tốn kém.

Cũng theo Bộ trưởng Cao Đức Phát, từ nay đến cuối năm, sản lượng lúa hàng hoá cần tiêu thụ toàn vùng ĐBSCL còn khoảng 4 triệu tấn, trong đó, lượng lúa dành cho xuất khẩu là 3,5 triệu tấn. Chính phủ đã xác định chỉ tiêu xuất khẩu cả năm từ 4 - 4,5 triệu tấn gạo, đồng thời chỉ đạo ký kết hợp đồng đến hết quý III/2008 là 3,5 triệu tấn gạo. Tuy nhiên, tính đến hết 30-7-2008 mới xuất được 2,8 triệu tấn. Lượng lúa hàng hoá còn tồn trong dân nhiều khiến thu nhập và tâm lý người dân bị ảnh hưởng. Về vấn đề này, Phó Thủ tướng Chính phủ Hoàng Trung Hải cho rằng, sở dĩ có tình trạng trên là do một số DN đã “té nước theo mưa”, lợi dụng tình hình để ép giá nông dân. Các doanh nghiệp xuất khẩu gạo, trước hết là Tổng công ty Lương thực miền Nam và Tổng công ty Lương thực miền Bắc chưa chủ động, thu mua lúa hàng hoá cho dân, mới mua được một số lượng rất thấp so với số lượng đã ký hợp đồng xuất khẩu và phải giao ngay trong tháng 8 và tháng 9-2008.

PHẢI TIÊU THỤ HẾT LÚA CHO NÔNG DÂN

Theo đánh giá của FAO, giá gạo vừa qua đã đạt mức đỉnh, trong thời gian tới, giá gạo khó có thể tăng thêm do một số nước đã bước vào vụ thu hoạch chính. Bên cạnh đó, Nhật Bản cũng đã cam kết tái xuất kho gạo dự trữ của WTO. Tuy nhiên, OECD, FAO cũng dự báo giá lương thực vẫn sẽ ở mức cao và khó có thể quay lại mức giá trước khủng hoảng do sản lượng lương thực không thể tăng nhanh vì diện tích đất trồng lương thực có hạn và dân số toàn cầu tiếp tục tăng.

Trước những khó khăn trên của người nông dân, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã yêu cầu tiêu thụ hết lúa hàng hóa và bảo đảm cho người trồng lúa có lãi khoảng 40% trở lên. Thủ tướng cũng đã có văn bản yêu cầu các tỉnh chỉ đạo và hỗ trợ DN lương thực trên địa bàn tiêu thụ lúa hàng hoá cho dân. Bộ Công thương chỉ đạo Hiệp hội lương thực VN đẩy nhanh tiến độ giao hàng trong tháng 8 và tháng 9 để giao hết lượng gạo đã đăng ký (3,6 triệu tấn). Tổng công ty Lương thực miền Nam và Tổng công ty Lương thực miền Bắc triển khai ngay các biện pháp để mua khoảng 400 - 500 ngàn tấn gạo trong tháng 8-2008 và bảo đảm đủ số lượng gạo để xuất khẩu theo hợp đồng đã ký, tiêu thụ hết lúa vụ hè thu cho nông dân. Bộ NNPTNT chủ trì cùng Bộ Công thương phối hợp với Hiệp hội Lương thực kiểm tra, giám sát việc mua lúa, gạo hàng hóa của các đơn vị này.

Về vốn vay mua lúa cho dân, Bộ NN&PTNT đã có công văn đề nghị giải quyết nhu cầu vay vốn của các DN thu mua nông sản. Trong đó, nhu cầu cho thu mua lúa là 15.000 tỷ đồng. Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Giàu cho hay, NHNN đã chỉ đạo các NH thương mại đảm bảo đủ vốn vay mua lúa gạo cho các DN lương thực, trước mắt là bảo đảm đủ vốn cho Tổng công ty Lương thực miền nam và Tổng công ty Lương thực miền bắc thu mua từ 400 ngàn đến 500 ngàn tấn gạo trong tháng 8. Các DN cũng không còn phải lo thiếu vốn vì Ngân hàng NN&PTNT đã có 10.000 tỷ đồng để cho vay thu mua lúa hàng hóa vụ hè thu đang thu hoạch. Về lãi suất cho vay, các ngân hàng căn cứ vào tình hình thực tế và cơ chế điều hành lãi suất hiện hành để xác định lãi suất thích hợp đối với các doanh nghiệp vay vốn thu mua lúa, gạo, bảo đảm hài hòa lợi ích của ngân hàng và doanh nghiệp, ở mức thấp nhất trong khung lãi suất cho vay của từng ngân hàng. NHNN cũng xem xét dãn nợ và cho nông dân vay tiếp để mua vật tư phục vụ sản xuất. Bên cạnh đó, Chính phủ cũng chỉ đạo Bộ Tài chính sớm hướng dẫn việc chưa áp dụng thuế xuất khẩu gạo.

Thuỳ Liên- Mai Hương