Hiện chỉ có hệ thống Ngân hàng Nông nghiệp – Phát triển nông thôn và hệ thống Ngân hàng Chính sách xã hội ưu tiên vốn cho các chương trình giảm nghèo ở khu vực nông thôn. Trong ảnh: Người nghèo nhận vốn vay tại Ngân hàng Chính sách xã hội – Phòng giao dịch huyện Xuyên Mộc

Những năm gần đây, hoạt động cung cấp dịch vụ tài chính cho nền kinh tế ở nước ta phát triển mạnh, dễ nhận thấy nhất là sự ra đời của các ngân hàng thương mại ngày càng nhiều. Tuy nhiên, hoạt động tài chính phần lớn tập trung tại khu vực thành thị, còn ở khu vực nông thôn, người nghèo có ít cơ hội tiếp cận các kênh dịch vụ ngân hàng.

Tại hội thảo “WTO và những ảnh hưởng đến tiếp cận dịch vụ tín dụng của người nghèo ở nông thôn” vừa tổ chức tại Hà Nội, các chuyên gia tài chính đã đưa ra nhận định: Cải cách tài chính có thể đóng góp vào giảm nghèo, tuy nhiên mối liên hệ giữa cải cách trong khu vực tài chính với giảm nghèo không phải đơn giản. Phần lớn các ngân hàng thương mại (NHTM) trong nước và ngân hàng nước ngoài đều cho rằng tiểu thương nông thôn và những người sản xuất nông nghiệp nhỏ, người nghèo như là khách hàng vay vốn đầy rủi ro. Do đó, hoạt động tài chính quy mô nhỏ (TCQMN) vẫn là hình thức quan trọng cho sự phát triển của dịch vụ tài chính gắn với người nghèo nông thôn.

Trên địa bàn Bà Rịa-Vũng Tàu, hiện có 33 đầu mối hoạt động tín dụng gồm: 8 NHTM Nhà nước chi nhánh cấp 1, Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội (VBSP), Chi nhánh ngân hàng liên doanh Việt-Nga, Công ty Tài chính Dầu khí, 10 chi nhánh NHTM cổ phần, 6 quỹ tín dụng nhân dân và 5 phòng giao dịch của các NHTM cổ phần chưa có chi nhánh tại Bà Rịa-Vũng Tàu. Những năm gần đây, hoạt động cho vay đầu tư trên địa bàn tỉnh của các tổ chức tín dụng này có dư nợ bình quân 10-13 ngàn tỷ đồng/năm. Tuy nhiên, chỉ có hệ thống Ngân hàng Nông nghiệp - Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) và hệ thống VBSP là ưu tiên hỗ trợ vốn cho các chương trình giảm nghèo tại khu vực nông thôn, dư nợ cho vay các đối tượng nghèo ở nông thôn bình quân khoảng 800 - 1.000 tỷ đồng/năm. Các NHTM khác chưa có nhiều kênh dịch vụ tài chính tại nông thôn, mà chủ yếu tập trung ở thành thị.

Ông Tạ Văn Tuấn, Điều phối viên của Tổ chức ActionAid Việt Nam (AAV) cho rằng: Trước diễn biến của thị trường tiền tệ hiện nay, các tổ chức TCQMN đang gặp khó khăn trong huy động tiết kiệm, chỉ huy động được từ chính đối tượng vay vốn, còn nhóm có tiền nhàn rỗi cao hơn thường gửi tiết kiệm ở các NHTM. Khung pháp lý về huy động tiết kiệm của các tổ chức TCQMN còn thiếu, chưa tạo được niềm tin vào hoạt động dài hạn. Vì vậy, khách hàng thường tin tưởng nhiều hơn vào NHTM và gửi tiền vào đó. Mặt khác, Nghị định 165/2007/NĐ-CP của Chính phủ quy định các tổ chức TCQMN phải có vốn pháp định là 5 tỷ đồng mới được huy động tiết kiệm. Nếu không đạt được vốn pháp định này thì không được huy động tiết kiệm vượt quá vốn tự có. Trên thực tế, đa số các tổ chức TCQMN còn non trẻ, số vốn pháp định từ 5 tỷ đồng trở lên không nhiều. Điều này đã tác động không nhỏ tới sự phát triển của các tổ chức TCQMN.

Theo ý kiến các chuyên gia kinh tế và chính sách xã hội, để đẩy mạnh hoạt động tín dụng cho người nghèo ở nông thôn, cần đổi mới cơ chế chính sách cho hoạt động các tổ chức TCQMN; cho phép các tổ chức TCQMN tiếp cận nguồn vốn từ các kênh tài chính nước ngoài; nâng cao trách nhiệm xã hội của các định chế tài chính, cân bằng cho vay thương mại và ưu đãi giảm nghèo; hoạt động tín dụng vi mô phải luôn kèm theo bảo hiểm vi mô. Đặc biệt, cần chú trọng thực hiện các giải pháp tăng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho người nghèo hơn là ưu đãi. Các tổ chức TCQMN như quỹ tín dụng cơ sở, hợp tác xã tín dụng nông thôn... nên sáp nhập lại để đạt được vốn pháp định đủ tham gia mở rộng huy động tiết kiệm và duy trì phát triển.

Bài, ảnh: Nhựt Thanh