Nuôi hàu tại Long Sơn.

Hiện nay trên địa bàn tỉnh có 22 hợp tác xã (HTX) hoạt động trong lĩnh vực nông lâm thủy sản. Phương tiện sản xuất chủ yếu của các HTX này là đất và mặt nước nuôi trồng thủy sản. Nhiều HTX đã có phương án sản xuất kinh doanh khả thi, có nguồn nhân lực và tài chính, thế nhưng vẫn không thể bắt tay vào sản xuất do chưa được cấp đất hoặc đã có đất nhưng chưa có quyền sử dụng.

THÀNH LẬP HTX RỒI... “NGỒI CHƠI XƠI NƯỚC”

HTX Hiệp Thành (TP. Vũng Tàu) được thành lập từ ngày 28-12 -2007 với số xã viên ban đầu gồm 16 người, vốn điều lệ 1,28 tỷ đồng, ngành nghề sản xuất kinh doanh là nuôi trồng thủy sản. Các thành viên sáng lập HTX tuy không phải là ngư dân, nhưng đa số họ sống bằng nghề nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là nghề nuôi hàu. Chính vì vậy, ngay sau khi thành lập HTX, Ban Chủ nhiệm HTX đã lập dự án nuôi hàu trên sông Chà Và với quy mô 1.000 lồng bè. Để thực hiện dự án này, HTX xin UBND tỉnh cấp 3 ha mặt nước trong khu quy hoạch nuôi cá lồng bè trên sông Chà Và đã được UBND tỉnh phê duyệt. Thế nhưng, gần một năm trôi qua, mặt nước vẫn chưa thấy đâu, trong khi xã viên đã chuẩn bị sẵn sàng về phương tiện, vốn và học tập kinh nghiệm nuôi. Sở Kế hoạch và Đầu tư cho biết, lý do không cấp mặt nước cho HTX Hiệp Thành là vì tỉnh đang điều chỉnh lại quy hoạch nuôi cá lồng bè trên sông Chà Và để tránh diện tích quy hoạch khu công nghiệp lọc dầu Long Sơn. Ông Lâm Khương Nhàn, Phó Chủ nhiệm HTX cho biết, Sở Kế hoạch và Đầu tư đã trả hồ sơ xin cấp mặt nước và cho biết HTX... “phải đợi”! Gần một năm nay, HTX gần như không hoạt động gì. Không có tiền thuê nhà, Ban chủ nhiệm phải mượn tạm một góc nhà của ông phó chủ nhiệm để làm trụ sở và cũng để… “lâu lâu rủ nhau đến uống trà, nói chuyện cho đỡ buồn”- ông Nhàn cười chua chát.

Tương tự, hai HTX Thành Đạt và Quyết Tiến cũng nhận được văn bản khước từ của cơ quan chức năng khi làm thủ tục xin được giao đất để nuôi thủy sản. Tuy nhiên, khác với HTX Hiệp Thành, những thành viên sáng lập hai HTX nói trên đều là dân địa phương trước nay đã gắn bó với nghề nuôi trồng thủy sản. Cho nên, dù HTX không hoạt động nhưng bản thân các thành viên trong HTX cũng tự bao chiếm một số diện tích mặt nước sông để nuôi trồng thủy sản. Đây cũng là lý do họ muốn thành lập HTX để có phương án sản xuất kinh doanh, được Nhà nước giao diện tích mặt nước khi đó họ mới có chủ quyền và yên tâm bỏ vốn đầu tư mở rộng quy mô.

Trong số các HTX xin mặt nước nuôi trồng thủy sản, HTX 30-4 (TP. Vũng Tàu thuộc liên hiệp HTX G5) có lẽ là đơn vị may mắn nhất. Bởi, diện tích mặt nước họ xin không thuộc diện phải điều chỉnh quy hoạch và sau gần 2 năm lập dự án, qua nhiều “cửa” thẩm định của các sở, ngành, hiện đơn xin cấp đất của họ đã về đến “cửa” cuối cùng là UBND tỉnh. Theo ông Huỳnh Văn Minh, Chủ nhiệm Liên hiệp HTX G5, từ nay đến cuối năm hy vọng HTX sẽ được giao mặt nước và sẽ bắt tay vào nuôi từ đầu năm 2009.

CÓ ĐẤT, LÀM “GIẤY ĐỎ” CŨNG KHÔNG DỄ!

Khu vực sông Chà Và là nơi lý tưởng để nuôi hàu và cá lồng bè, nhưng đang phải điều chỉnh quy hoạch – đó cũng là lý do các HTX chưa được cấp mặt nước.

HTX nông nghiệp Quyết Thắng (thị xã Bà Rịa) vừa mới được cấp 2 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) trồng cây lâu năm với tổng diện tích 38,4 ha ở xã Tóc Tiên, huyện Tân Thành. Nguồn gốc đất này do HTX sang nhượng của dân và tự khai phá, xã viên đã canh tác từ nhiều năm qua. Trước đó, năm 2003, HTX này cũng đã được cấp một GCNQSDĐ với diện tích 7,8 ha. Ông Đỗ Kim Chuyên, Phó Chủ nhiệm HTX Quyết Thắng cho biết, hiện nay, HTX vẫn còn khoảng 140 ha nuôi trồng thủy sản và 9 ha đất trồng lúa chưa được cấp GCNQSDĐ, hiện HTX đang hoàn chỉnh thủ tục xin cấp giấy. Còn phần diện tích đất đã được cấp giấy cũng đã trải qua nhiều năm mới hoàn thành thủ tục.

Không có “sổ đỏ” là một trong những khó khăn khiến các HTX không thể chủ động chuyển đổi mô hình sản xuất kinh doanh. Ai cũng biết, con đường tồn tại và phát triển của các HTX nông nghiệp trong cơ chế thị trường là phải kết hợp làm dịch vụ. Thế nhưng, nếu không có “sổ đỏ” thì lấy đâu ra tài sản để thế chấp ngân hàng vay vốn kinh doanh. Bởi, hầu hết xã viên HTX nông nghiệp đều khó khăn, trong khi cơ chế cho vay ưu đãi đối với thành phần kinh tế tập thể chưa được vận dụng vào thực tế. Cho nên, đã từng có chuyện chủ nhiệm HTX phải cầm “sổ đỏ” của nhà mình đi thế chấp ngân hàng vay vốn cho HTX làm dịch vụ.

Ông Lê Đình Trí, trưởng phòng Quản lý đất đai, Sở Tài nguyên và Môi trường cho rằng, cái khó trong việc cấp GCNQSDĐ cho các HTX không phải là vấn đề thủ tục mà do các HTX không chứng minh được nguồn gốc đất của mình. Một số HTX có nhu cầu cấp giấy nhưng không chịu đến Sở để được hướng dẫn thủ tục mà cứ “ngồi ở nhà kêu khó”. Một số đến Sở Tài nguyên và Môi trường được hướng dẫn thủ tục rồi về luôn không thấy nộp hồ sơ. Còn số khác muốn thuê đất nhưng không biết thuê ở chỗ nào và kế hoạch sản xuất kinh doanh ra sao vì không có phương án trình cơ quan có thẩm quyền.

Bài, ảnh: Huỳnh Liên

Ông Lê Đình Trí, Trưởng phòng Quản lý đất đai, Sở Tài nguyên và Môi trường

Nhiều HTX có nhu cầu được cấp đất để sản xuất nhưng không lập dự án và không chỉ rõ địa điểm cần khai thác thì không thể nào cơ quan chức năng cấp được. Bởi, cấp đất phải có địa chỉ và thông qua các cấp có thẩm quyền xem xét. Do vậy, nếu HTX muốn thuê đất dài hạn (được cấp giấy chủ quyền) thì phải làm dự án, chỉ rõ địa điểm cần thuê gửi các ngành chức năng thẩm định.

Ông Văn Ngọc Chương, Chủ tịch Liên minh HTX Bà Rịa – Vũng Tàu

Hiện nay, ngoài HTX nông nghiệp có nhu cầu về đất đai để trồng trọt, chăn nuôi, nhiều HTX phi nông nghiệp có nhu cầu được cấp đất để làm trụ sở, phòng giao dịch, bãi đậu xe, kho chứa hàng... Thế nhưng, thời gian qua rất ít trường hợp được giải quyết. Một số HTX đã được địa phương quan tâm giải quyết cấp đất, nhưng vị trí đất lại không phù hợp với nhu cầu sản xuất, kinh doanh của HTX. Chẳng hạn như trường hợp của HTX vận tải Tân Thành, xin cấp đất để làm bãi đậu xe nhưng huyện giải quyết cho khu đất ở vị trí quá xa đường quốc lộ, không thuận lợi cho hành khách đi lại.