Nước thải chưa qua xử lý của các nhà máy tại các KCN ven sông là nguyên nhân chính biến sông Thị Vải thành dòng sông “chết”.

Nguyên nhân làm sông Thị Vải “chết” đã được xác định, đó là nguồn nước thải công nghiệp chưa qua xử lý tại các KCN ở Bà Rịa - Vũng Tàu, Đồng Nai với các chất ô nhiễm cao được “tống” xuống sông. Tình trạng này không sớm được giải quyết thì chắc chắn sẽ làm “chết” tiềm năng hệ thống cảng của Bà Rịa - Vũng Tàu...

Theo Cục Bảo vệ Môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường), môi trường sông Thị Vải đã “chết”. Trong đó, đoạn sông Thị Vải từ sau khu hợp lưu Suối Cả - sông Thị Vải đến khu công nghiệp Mỹ Xuân dài hơn 10km là đoạn sông bị ô nhiễm nặng nhất trong lưu vực sông Đồng Nai (bao gồm sông chính sông Đồng Nai, sông Bé, sông Sài Gòn, sông Vàm Cỏ và sông Thị Vải). Khu vực này nước bị ô nhiễm hữu cơ nghiêm trọng, có màu nâu đen và bốc mùi hôi thối, kể cả lúc thủy triều lên hoặc xuống. Thậm chí đoạn sông này có nồng độ oxy hòa tan trong nước gần bằng không, các loài sinh vật không còn khả năng sinh sống. Hàm lượng thủy ngân (một loại hóa chất rất độc hại) cũng được phát hiện tại khu vực cảng Vedan (thuộc Đồng Nai), cảng Mỹ Xuân (Bà Rịa-Vũng Tàu),… có hàm lượng vượt tiêu chuẩn cho phép từ 1,5 đến 4 lần; hàm lượng kẽm vượt 3-4 lần. Riêng ô nhiễm vi sinh đã vượt tiêu chuẩn hàng trăm lần…

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm môi trường sông Thị Vải, song nguyên nhân trực tiếp là do chất thải độc hại không được xử lý từ các nhà máy đã được tống thẳng ra sông. Hiện nay, nhiều KCN của Bà Rịa-Vũng Tàu và Đồng Nai nằm dọc hành lang quốc lộ 61 và 51 nên các cống thoát nước thải đều dẫn thẳng ra sông Đồng Nai và sông Thị Vải. Ông Phạm Mạnh Văn, Phó trưởng ban quản lý KCN tỉnh Đồng Nai cho biết: Tại KCN Gò Dầu, có doanh nghiệp thuê tư vấn thử mức ô nhiễm của sông Thị Vải, sau 2 đêm nhúng cọng kẽm xuống sông Thị Vải cọng kẽm từ 2 ly bị ăn mòn còn 1 ly. Mới đây là trường hợp một hãng tàu biển của Nhật Bản đã từ chối vào cảng dọc sông Thị Vải vì chuyến trước đó, tàu của họ đã bị tróc sơn do các chất trong nước sông ăn mòn vỏ tàu và thủy thủ trên tàu cũng đãõ bị viêm da, viêm mũi… Kết quả kiểm chứng tính xác thực của những thông tin trên chưa được một cơ quan chức năng nào công bố, nhưng trên thực tế, đối với những tàu chở hóa chất hoặc chở những loại hàng có áp lực lớn phải rất thận trọng khi chọn lựa những tuyến có độ bảo đảm an toàn về môi trường nước…

Nhiều hồi chuông cảnh báo về mức độ ô nhiễm tại sông Thị Vải đã được gióng lên. Nhiều đoàn kiểm tra, thanh tra từ Trung ương đến địa phương về làm việc, nhiều giải pháp được đưa ra, nhưng vẫn không cứu được sông Thị Vải. Theo ông Lê Minh Châu, Trưởng Ban quản lý các KCN tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đa số những dự án gây ô nhiễm đều có hệ thống xử lý nước thải nhưng vấn đề là ở chỗ các doanh nghiệp có vận hành hay không? Chi phí chạy máy xử lý nước thải rất lớn, vì vậy có hiện tượng doanh nghiệp giảm giá thành bằng cách không vận hành hệ thống xử lý nước thải. Rất khó quản lý khi mà doanh nghiệp không có thiện chí bảo vệ môi trường và luôn luôn tìm cách đối phó với lực lượng chức năng. Do vậy, không có con đường nào khác là phải xử lý thật nghiêm khi bắt quả tang những trường hợp cố tình xâm hại môi trường…

Hiện nay để giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường khu vực sông Thị Vải ở tầm vĩ mô cần có một “chủ trò” để làm nhiệm vụ liên kết tất cả các địa phương có liên quan đến con sông này, tìm ra và chỉ rõ tác động từ mỗi địa phương như thế nào đối với từng con sông để từ đó có một giải pháp xử lý phù hợp và triệt để. Không thể kéo dài lâu hơn tình trạng ô nhiễm sông Thị Vải bởi qui hoạch phát triển vùng miền Đông Nam bộ chủ yếu dựa vào phát triển tiềm năng cảng dọc sông Thị Vải.

Bài, ảnh: Quang Nguyễn