Mỏ Bạch Hổ đang khai thác dầu trong đá móng nứt nẻ. Ảnh: Hoàng Chương.

Cách đây 20 năm, Xí nghiệp liên doanh Vietsovpetro đã tìm kiếm, thu được dòng dầu thô đầu tiên, từ trong tầng đá móng nứt nẻ ngoài khơi vùng biển Bà Rịa-Vũng Tàu. Đây là thân dầu rất đặc biệt, hiếm có trên thế giới. Sự kiện này mở ra triển vọng và thành tựu to lớn của ngành dầu khí Việt Nam hiện nay.

Đầu tháng 9-2008 vừa qua, 600 đại biểu là chuyên gia dầu khí của hơn 20 nước có dầu mỏ trên thế giới và Việt Nam đã tập trung về thành phố biển Vũng Tàu tham dự hội nghị quốc tế “Thân dầu trong đá móng nứt nẻ”. Đây là sự kiện được tổ chức nhằm chia sẻ những kinh nghiệm, những công trình nghiên cứu của các chuyên gia trong nước và quốc tế, đề cập đến nhiều lĩnh vực trong hoạt động dầu khí. Đặc biệt là các giải pháp, công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu trong các tầng núi đá móng nứt nẻ dưới biển sâu của ngành dầu khí Việt Nam, mà đơn vị chủ đạo thực hiện thành công đề tài khoa học này là XNLD Vietsovpetro.

Xí nghiệp liên doanh Vietsovpetro được thành lập năm 1981 với nhiệm vụ tìm kiếm, khoan thăm dò, khai thác dầu ngoài khơi thềm lục địa phía Nam của Tổ quốc. Nhiệm vụ này được tiến hành với phương châm “đi từ cái biết đến cái chưa biết”, đồng thời phải cân nhắc đến tính hiệu quả cho công tác xây dựng và tổ chức khai thác dầu trên các vùng mỏ ở điều kiện địa chất phức tạp, yếu tố thiên nhiên khắc nghiệt của biển khơi.

Ngày 11-9-1988, dòng dầu tự phun không lẫn nước với lưu lượng lớn thu được từ lát cắt khoan khai thác trong dãy núi cổ xưa của giếng khoan Bạch Hổ – 1 đã khẳng định sự tồn tại một thân dầu đặc biệt trong đá mắc ma nứt nẻ và hang hốc. Sau sự kiện này, chiến dịch thăm dò, khai thác thân dầu trong đá móng nứt nẻ đã được XNLD Vietsovpetro triển khai trên diện rộng, đến nay đã thu được hơn 150 triệu tấn dầu và hơn 20 tỷ mét khối khí.

Sau 5 năm miệt mài làm việc, tháng 5-1986, XNLD Vietsovpetro đã gọi được dòng dầu đầu tiên từ dãy đá macma 40-50 triệu năm tuổi dưới lòng đại dương với lưu lượng 477m3/ngày đêm. Thời điểm lúc bấy giờ, việc thu được dòng dầu này từ đá macma đã gây nhiều tranh cãi trong giới khoa học dầu khí, bởi đây là hiện tượng lạ, hiếm có trên thế giới.

Nhằm chứng minh cho hiện tượng trên là có thực với nhiều triển vọng tiềm năng, các chuyên gia XNLD Vietsovpetro lại lao vào cuộc tìm kiếm giải pháp để khai thác thân dầu này. Đến năm 1990, có tất cả 7 giếng khoan vào đá móng nứt nẻ, đặc biệt có giếng khoan sâu đến 600 mét đã cho dòng dầu tự phun, không lẫn nước với lưu lượng lên tới 799m3/ngày đêm. Việc khẳng định có dầu trong thân đá móng đã thu hút nhiều công ty, nhà thầu dầu khí nước ngoài đầu tư vào Việt Nam ở các lĩnh vực tìm kiếm, khoan thăm dò và khai thác dầu. Theo đó, hàng loạt mỏ dầu mới trong những dãy đá cổ dưới lòng biển đã lần lượt được phát hiện và đưa vào hoạt động như các mỏ Đông Rồng, Rạng Đông, Ruby, Phương Đông, Sư Tử Đen, Sư Tử Vàng, Sư Tử Trắng, Sư Tử Nâu, Cá Ngừ Vàng, Đồi Mồi, Thăng Long, Hải Sư Đen và Hổ Xám.

Chuyên gia Nga và kỹ sư Việt Nam làm việc tại phòng điều khiển giàn khai thác dầu khí mỏ Bạch Hổ. Ảnh: Mai Thảo

Tiến sĩ Hoàng Văn Quý, Viện trưởng Viện nghiên cứu khoa học và thiết kế dầu khí nhận định: Thân dầu trong đá móng nứt nẻ ngoài khơi vùng biển Việt Nam là một thân dầu hiếm có trên thế giới. Phát hiện ra thân dầu trong đá móng là một thành tựu đặc biệt của XNLD Vietsovpetro, nhưng việc tổ chức nghiên cứu và khai thác có hiệu quả thân dầu này lại là thành tựu to lớn hơn nhiều. Một trong những vấn đề hết sức khó khăn cần giải quyết là làm thế nào duy trì áp suất vỉa trong quá trình khai thác, chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể gây tổn thương đến thân dầu, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả khai thác. Bên cạnh đó, các giải pháp về công nghệ khoan nghiêng, khoan vào đới có dị thường áp suất cao, phân chia ra các đới khai thác, đánh giá thông số, xử lý axít... đều là những vấn đề đặc biệt quan trọng mà các chuyên gia của XNLD Vietsovpetro đã tìm tòi, thử nghiệm và áp dụng thành công. Trong đó, giải pháp bơm ép nước đến nay đã thu được hơn 100 triệu tấn dầu và hàng chục tỷ mét khối khí đồng hành, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho XNLD Vietsovpetro, tạo nên nguồn thu lớn cho ngân sách Nhà nước. Trữ lượng còn lại của thân dầu trong đá móng cho phép tiếp tục khai thác đến năm 2025.

Nhựt Thanh