Xí nghiệp giày Bà Rịa (thuộc Baseaserco) nơi để xảy ra thất thoát nguyên phụ liệu gia công.

Cơ quan Cảnh sát điều tra (PC 15), Công an tỉnh BR-VT vừa khởi tố, bắt tạm giam đối với ông Nguyễn Quang Đình và ông Lê Thái Thành (đều nguyên là Giám đốc Công ty Baseaserco) về hành vi “cố ý làm trái các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng”. Theo điều tra ban đầu, gần 26 tỷ đồng tiền thuế lẽ ra phải vào ngân sách Nhà nước nhưng đã bốc hơi theo doanh nghiệp nước ngoài.

HÀNG TỒN TRÊN GIẤY!

Ngày 14-1-1998, Công ty Dịch vụ hậu cần thủy sản tỉnh BR-VT (Baseaserco, nay là Công ty cổ phần) ký hợp đồng số 02/HĐKT với Công ty Yuan Shing- Đài Loan về hợp đồng may giày xuất khẩu. Người ký bản hợp đồng này là ông Nguyễn Quang Đình- Giám đốc Baseaserco. Để thực hiện nhợp đồng, Baseaserco đã làm thủ tục nhập khẩu qua Chi cục Hải quan cảng Cát Lở gồm: 556 bộ tờ khai nhập khẩu nguyên phụ liệu gia công giày với tổng trị giá gần 10 triệu USD.

Đến ngày 1-4-2004, Baseaserco chấm dứt hợp đồng với Công ty Yuan Shing và cùng thỏa thuận tiến hành thanh lý hợp đồng. Nguyên phụ liệu, máy móc thiết bị còn lại của hợp đồng được chuyển giao cho Công ty cổ phần Đầu tư thương mại Kiến Hưng để công ty này tiếp tục thực hiện hợp đồng gia công với Công ty Yuan Shing. Tuy nhiên, việc bàn giao “tay ba” này không thực hiện được vì phần nguyên phụ liệu tồn kho không thống nhất và Baseaserco vẫn chịu trách nhiệm về hàng nguyên phụ liệu tồn kho.

Đến thời hạn thanh khoản hợp đồng, nhưng Baseaserco không đến cơ quan hải quan làm thủ tục. Do nghi vấn nguyên phụ liệu (là hàng tạm nhập tái xuất) đã thất thoát, tháng 4-2007, cơ quan hải quan và công an đã tiến hành kiểm kê hàng tồn kho của Baseaserco tại Xí nghiệp giày Bà Rịa. Kết quả kiểm tra nguyên phụ liệu trên thực tế hoàn toàn trái ngược với báo cáo trên thanh khoản hợp đồng gia công của Baseaserco. Cụ thể, trong 43 mục nguyên phụ liệu “trên giấy”, 22 mục đã thất thoát hoàn toàn, 21 mục còn trong kho nhưng thiếu hụt rất nhiều. Các cơ quan chức năng tính toán số thuế phải truy thu đối với 43 mục hàng trên của Basearco là gần 26 tỷ đồng (thuế nhập khẩu hơn 19 tỷ đồng, thuế GTGT hơn 6 tỷ đồng).

GIAO HÀNG MÌNH QUẢN LÝ CHO ĐỐI TÁC

Công ty Yuan Shing do ông Li Ching Yung làm Tổng Giám đốc nhưng mọi công việc làm ăn với Baseaserco tại Việt Nam đều ủy quyền cho ông Yeh Yung Chou- là Phó tổng Giám đốc, Trưởng văn phòng đại diện của Yuan Shing tại TP. Hồ Chí Minh. Đến tháng 5-2005, ông Chi Chin Hun thay thế ông Yeh Yung Chou. Do làm ăn thua lỗ, Công ty Yuan Shing tại Đài Loan phá sản và ngừng hoạt động tại Việt Nam.

Để thực hiện hợp đồng gia công trên, Bộ Thương mại có công văn số 1316/TMĐT đồng ý cho Baseaserco thực hiện, nhưng với điều kiện: giám đốc công ty phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về định mức sử dụng nguyên phụ liệu của hợp đồng gia công. Sau khi hoàn thành việc gia công, công ty phải tái xuất toàn bộ máy móc, sản phẩm, không được tiêu thụ tại thị trường Việt Nam. Như vậy, hàng nguyên phụ liệu của Công ty Yuan Shing đưa vào Việt Nam để Baseaserco gia công là hàng tạm nhập, tái xuất, do đó được miễn thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng. Mặt khác, Điều 13, Nghị định 57/1998/NĐ-CP của Chính phủ hướng dẫn thi hành Luật Thương mại về hoạt động xuất, nhập khẩu, gia công và đại lý hàng hóa với nước ngoài ghi rõ: “Giám đốc doanh nghiệp nhận gia công chịu trách nhiệm về sử dụng nguyên liệu, phụ liệu, vật tư nhập khẩu vào đúng mục đích gia công; trường hợp vi phạm sẽ bị xử lý theo pháp luật”.

Từ khi ký hợp đồng nói trên đến lúc nghỉ hưu (tháng 2-2004), ông Nguyễn Quang Đình đã ký 6 phụ kiện để nhập nguyên phụ liệu. Hàng năm có thanh khoản với cơ quan hải quan nhưng chỉ căn cứ vào số liệu đầu vào (nhập), đầu ra (xuất), nguyên phụ liệu tồn của phụ kiện trước được chuyển sang phụ kiện tiếp theo trong suốt quá trình thực hiện hợp đồng. Việc thanh quyết toán, thanh khoản các phụ kiện chỉ căn cứ trên giấy tờ chứ không được kiểm kê thực tế. Khi ông Lê Thái Thành lên thay ông Đình nghỉ hưu, ông Thành ký thêm 1 phụ kiện hợp đồng nữa vào tháng 12-2004. Việc bàn giao nguyên phụ liệu tồn kho giữa 2 ông cũng chỉ “thực hiện” trên giấy, không kiểm kê bàn giao cụ thể. Và toàn bộ hàng tồn thời ông Đình làm giám đốc cũng được “dồn” về phụ kiện hợp đồng do ông Thành ký. Bản thân ông Thành cũng không kiểm tra thực tế, ủy quyền quản lý, trông coi cho Công ty Yuan Shing. Do đó, nguyên phụ liệu thất thoát bị Công ty Yuan Shing lấy đi bán hay tự sản xuất ông Thành không nắm rõ. Theo lời khai ban đầu của ông Thành, việc mất nguyên phụ liệu trong thời gian ông làm giám đốc là có nhưng không lớn như kiểm kê thực tế mà đã thất thoát từ thời ông Đình làm giám đốc.

Hiện nay, cơ quan Công an đang tiến hành điều tra làm ro từng phần trách nhiệm của ông Nguyễn Quang Đình và ông Lê Thái Thành trong việc làm thất thoát số tiền thuế để xử lý theo pháp luật.

T.H