Công cắt đầu, cạo vảy cá mỗi ngày được 50.000 đồng

4 giờ. Vùng ven biển xã Phước Hải (huyện Đất Đỏ) đã sáng đèn, người dân ở đây lục tục kéo nhau dậy từ rất sớm. Ghe thuyền, chài lưới… tất cả đã sẵn sàng cho một chuyến ra khơi.

Những người đàn ông thân hình rám nắng, vạm vỡ nhoài mình trên sóng biển để đánh bắt cá; những người phụ nữ đội nón lá đi chân trần hàng ngày vẫn tảo tần thức khuya, dậy sớm và chang chang giữa cái nắng gay gắt để chăm từng vỉ cá. Nhịp sống tất bật của một làng quê nghèo bên chân sóng bắt đầu từ lúc sáng sớm.

Con đường gồ ghề, dẫn chúng tôi đến với làng quê bên chân sóng ở xã Phước Hải. Hai bên đường, những tiệm hớt tóc đơn sơ, những lò rèn sáng lửa, những xưởng mộc dựng đầy tay chèo… Trên bãi biển, một nhóm chị em phụ nữ khoảng chục người cặm cụi bên đống cá vừa mới lên bờ. Cởi chiếc nón lá, chị Nguyễn Thị Phúc, 22 tuổi, nhà ở ấp Hải Tân, nói chuyện với chúng tôi nhưng đôi tay vẫn thoăn thoắt cắt đầu, cạo vảy cá. Chị Phúc cho biết, chị phải thức dậy từ rất sớm, lo việc gia đình. 5 giờ sáng, lại ra biển làm thuê cho một đầu nậu cá. Tiền công mỗi ngày của một người xẻ cá thuê như chị Phúc được 50.000 đồng nhưng lại phải làm tất bật từ sáng sớm đến chiều tối mới về. Đôi tay của chị Phúc bạc phếch vì không có găng tay, đôi chân và những bộ quần áo cũng lấm lem vảy cá.

Khoác chiếc áo phong phanh, không khẩu trang, không nón lá, chị Nguyễn Thị Hồng trở từng vỉ cá giữa cái nắng chang chang. Lớn lên từ vùng quê nghèo này, chị đã gắn bó hơn nửa đời mình với biển. Đến nay, chồng chị đi biển, hai cậu con trai lớn của chị cũng gắn đời mình với biển khơi. Năm 2007, gia đình chị Hồng và 17 bạn ghe trong làng vạn chài Phước Hải cùng góp vốn đầu tư một cặp ghe hơn 700 triệu đồng để đánh bắt xa bờ. Nhưng năm nay, giá xăng dầu tăng khiến cho cuộc sống của những người đi biển thêm lênh đênh, khó xoay xở. Mỗi chuyến đi biển như vậy thường kéo dài 10-15 ngày, tiêu tốn 5.000 lít dầu, cộng thêm chi phí ăn uống, ước tính khoảng 80 triệu đồng. Đợt nào trời yên biển lặng, đánh bắt được nhiều loại hải sản như mực, ghẹ, cá đù, cá đổng, cá ảo… Sau một chuyến đi, chia nhau mỗi bạn ghe được 500-600.000 đồng. Thế nhưng, cũng có tháng cả ghe Điền Sơn của chị phải bù lỗ 18 triệu đồng cho một chuyến đi biển vì giá xăng dầu tăng mà số lượng hải sản khai thác được lại ít. Một mình chị là phụ nữ duy nhất trong gia đình được ở lại trên bờ, mỗi ngày chị Hồng phải lấy thêm cả 1 tấn cá các loại từ Phước Hải, Bình Thuận… rồi thuê công nhân xẻ cá, phơi khô trên khoảng 150 vỉ và bỏ mối cho các chợ ở các tỉnh lân cận như Đồng Nai, Tây Ninh… bán với giá cá đù chặt đầu 30.000 đồng/kg; cá đù xẻ 42-45.000 đồng/kg. Chúng tôi ra về, chị Hồng vẫn gặng hỏi thêm: “Có phải sắp tới, nhà nước sẽ hỗ trợ mỗi ghe thuyền đánh bắt xa bờ 8 triệu đồng tiền chi phí xăng dầu mỗi chuyến phải không cô?”. Chị chậc lưỡi và thở một hơi rõ dài rồi nói: “Không làm nghề biển thì biết mần chi ăn nên cũng phải bám biển mà sống thôi”.

Phước Hải là một làng cá lâu đời của huyện Đất Đỏ, có diện tích tự nhiên 1.655,58 ha và hơn 20.000, nhân khẩu. Hiện nay có đến 2/3 dân số của xã làm nghề đánh bắt, chế biển hải sản và có đội tàu khoảng 560 chiếc, với tổng công suất 36.000CV, khai thác khoảng 7.000 tấn hải sản mỗi năm. Cá khô và nước mắm là hai sản phẩm nổi tiếng của Phước Hải.

Tiếng sóng vẫn ầm ào suốt ngày đêm. Ông Nguyễn Văn Vui (53 tuổi) và con trai Nguyễn Văn Hoàng (29 tuổi), phơi mình giữa trời nắng gắt để gỡ hơn 20 tấm lưới đang trộn vào nhau sau một chuyến đánh bắt bằng thuyền thúng trở về. Ông Vui thân hình gầy còm, má hõm sâu. Ông cho biết, ngày nào gia đình ông cũng thức dậy sớm và bắt đầu ra biển từ lúc 4 giờ sáng. Khi thuyền vào bờ, hai cha con lại tự mình phân ra từng loại cá: cá đối, cá phai, cá ngân… rồi sau đó đem ra chợ mới Phước Hải để bán. Những người đi thuyền thúng như cha con ông Vui thì không phải tốn nhiên liệu, tuy nhiên thu nhập lại thấp hơn những người đánh bắt xa bờ. “Ngày nhiều, hai cha con tui đánh được vài chục ký. Ngày nào sóng to gió lớn, đánh gần bờ không ăn thua, chỉ được 5-7 kg cá mỗi ngày”. Nhìn lên mái nhà còn chất đầy những bao cát chống bão số 9 năm 2006, anh Nguyễn Văn Hoàng, tâm sự, sống bằng nghề đi biển, nhà cũng ở gần biển nhưng mỗi lần có dự báo sóng thần, báo bão người dân ở đây không ai dám ở, tất cả đều phải bỏ nhà, bỏ cả ghe tàu để sơ tán.

Sân chơi của những đứa trẻ ở làng chài

Tin sóng thần, bão biển đã đi qua, những người dân làng chài Phước Hải lại trở về bám biển. Những chiếc xe ngược xuôi chở cá. Những người phụ nữ luôn tay trở từng vỉ cá cho đều nắng. Những đứa trẻ trong làng chài, không mũ nón đi chân trần chơi đùa giữa bãi cát nóng bỏng và trốn tìm sau những chiếc thuyền thúng. Nhìn những đứa trẻ trong xóm, anh Nguyễn Văn Minh, 31 tuổi, nhớ về tuổi thơ của mình. Anh Minh sinh ra và lớn lên ở vùng quê nghèo ven biển Phước Hải, gia đình khó khăn, học hết lớp ba ở trường làng, thì nghỉ học theo cha làm công việc ở biển để kiếm sống. Đến bây giờ, một mình anh vẫn ôm chiếc thuyền thúng và 14 tấm lưới để ra khơi mỗi ngày. Chưa lập gia đình, buổi tối đến, anh và những thanh niên trong xóm thường quanh quẩn một chút ở cái làng chài rồi trở về ngủ sớm cho buổi làm việc ngày hôm sau. “Thỉnh thoảng mới có đoàn nghệ thuật về biểu diễn ở Trung tâm Văn hoá – Học tập cộng đồng xã Phước Hải. Đó là dịp để chúng tôi được biết đến văn hoá nghệ thuật”, anh Minh nói.

16 giờ, phiên chợ chiều bắt đầu nhộn nhịp cảnh bán mua. Chợ ở làng quê xã Phước Hải không có nền xi măng, không có mái ngói, người mớ rau, con cá, người trải tấm ni lông để đặt tạm những cân thịt ra bán. Chợ họp ngay trên bãi cát, cạnh những chiếc thuyền thúng xếp dài trên bãi biển. Tiếng sóng biển vẫn ầm ì suốt ngày đêm…

Bài, ảnh: Minh Tâm