Anh Võ Văn Hùng bên giàn máy hát xưa.

Vợ chồng anh Võ Văn Hùng và chị Trần Thị Minh Hiếu, chủ quán cà phê Nét Xưa đã và đang sưu tầm máy hát xưa với đủ loại, đủ mốc thời gian. Để có được “gia tài” lớn đó anh chị đã đổi bằng mồ hôi, công sức của mình…

ĐAM MÊ

Chúng tôi tìm đến quán cà phê Nét Xưa số 50A Nam Kỳ Khởi Nghĩa, TP. Vũng Tàu. Tiếp chúng tôi là vợ chồng anh Võ Văn Hùng và chị Trần Thị Minh Hiếu – chủ nhân của bộ sưu tập máy hát xưa và cũng là chủ quán cà phê Nét Xưa. Bước vào quán, đập vào mắt chúng tôi là những vật dụng trang trí đúng như tên gọi Nét Xưa của quán. Góc này là một chiếc máy hát quay tay ra đời từ năm 1930, góc kia là chiếc máy hát loa kèn hiệu Guild 785 Grafonola ra đời năm 1965… Nằm khuất phía trong một chút, những chiếc máy hát xưa hiệu AKAI – một nhãn hiệu máy hát được ưa chuộng trước năm 1975 - có tuổi thọ trên dưới 40 năm được xếp ngăn nắp, một chiếc đang phát ra bản nhạc bất hủ của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, qua giọng ca của nghệ sĩ Khánh Ly nghe da diết, thiết tha. Ngoài ra, trong quán còn có rất nhiều loại đồng hồ quả lắc từ trước năm 1975 đang gõ nhịp đều đều.

Anh Hùng, chị Hiếu người gốc Trà Vinh. Năm 1993 anh chị về Vũng Tàu lập nghiệp. Anh học nghề chụp hình và bắt đầu đi chụp hình dạo cho khách ở khu vực tượng chúa Kitô. Với nghề chụp hình, mỗi ngày từ 4 giờ sáng đến 12 giờ đêm, trên chiếc xe honda 78, anh chạy cả mấy trăm cây số đi giao hình cho khách từ Bà Rịa đến Bình Dương, và các quận, huyện của TP. Hồ Chí Minh…

Vốn là người rất thích sưu tập các loại đĩa nhạc xưa, nhạc bất hủ và những loại máy hát xưa, anh Hùng cho biết: “Tôi biết đó là một thú chơi tốn kém, nhưng niềm đam mê ấy trong tôi không ngăn lại được. Những ngày đi chụp hình cho khách, ngoài kiếm tiền lo cho gia đình, tôi lén giấu vợ mỗi ngày một ít tiền. Cứ như vậy, tôi dành được một khoản kha khá. Biết tôi đang tìm mua máy hát xưa và loa, một người bạn mách nước, thế là tôi bắt xe sang Bà Rịa và tìm mua được một cặp loa từ năm 1965 với giá gần 1.000 USD. Mua được cặp loa ưng ý tôi mừng quá không kiểm tra kỹ, đến khi mang về nhà mới biết mình bị lừa mua phải một cặp loa giả đồ xưa”. Có lần nghe bạn bè ở TP. Hồ Chí Minh nói mới có một chiếc máy hát từ trước năm 1975 vẫn còn mới, anh Hùng lại lên đường tìm đến tận nơi. Anh kể: “Biết vợ không đồng ý cho tôi sưu tầm máy hát xưa nên tôi giấu. Buổi sáng tôi vẫn đeo ba lô đi chụp hình bình thường, nhưng ra đến điểm chụp hình, tôi bắt xe lên thành phố tìm đến chỗ người bạn xem chiếc máy hát của Mỹ hiệu AKAI và mua được chiếc máy hát đầu tiên chạy bằng băng cối một mặt còn rất tốt với giá khá mềm”.

Ngoài nguồn hàng từ bạn bè ở TP. Hồ Chí Minh và nước ngoài, anh Hùng còn tìm được những chiếc máy hát, những bộ chân đèn, cái bàn ủi than, cái đèn dầu… một cách tình cờ. Cứ thế bộ sưu tập của anh ngày một nhiều lên và khá đa dạng về chủng loại. Anh Hùng tâm sự: “Do giá của các loại máy hát xưa này khá đắt nên không phải lúc nào mình cũng mua được hàng. Vì vậy, để có thể tìm được thêm những chiếc máy hát xưa, độc đáo và những vật dụng khác tôi thường lân la nói chuyện với những người đi mua đồng nát, ve chai. Qua họ tôi đã tìm được nhiều vật dụng từ thời xưa rất có giá trị với giá rẻ. Bên cạnh đó, tôi vẫn thỉnh thoảng theo bạn bè lặn lội về tận miền Tây để tìm mua những chiếc máy hát có tuổi thọ trên dưới 40 năm”. Và trong những lần lặn lội về miền Tây, qua lời đồn của bạn bè anh tìm được hai cặp kiếm. Hai cặp kiếm này được làm bằng sắt, đuôi kiếm có trạm trổ hoa văn. Lai lịch của hai cặp kiếm này đến nay vẫn chưa được xác định chính xác. Anh Hùng nói: “Hai cặp kiếm này tôi tìm mua được ở Vĩnh Long cách đây vài năm. Vừa qua đã có nhiều người đã đến hỏi mua lại với giá hơn 3.000 USD nhưng tôi không bán. Vì tôi nghĩ kiếm không giống như những vật dụng khác trong bộ sưu tầm của tôi, nó là con dao hai lưỡi, có thể gây nguy hiểm cho bất cứ ai. Cách đây 2 tuần, tôi đi cùng với Bảo tàng Tổng hợp tỉnh đem hai cặp kiếm này lên TP. Hồ Chí Minh giám định, kết quả, họ nói một cặp có từ thế kỷ 19 và một cặp có từ thế kỷ 20, nhưng chưa biết chính xác thuộc đời nào và do ai sử dụng”.

LƯU LẠI NHẠC XƯA

Chiếc máy hát loa hoa loa kèn Guild 785 Grafonola tại quán cà phê Nét Xưa ra đời năm 1959 là chiếc máy nguyên thủy duy nhất còn lại ở Vũng Tàu.

Chúng tôi ngồi trò chuyện với anh khi chiếc máy hát phát ra một bản nhạc có lẽ tuổi của nó lớn hơn tôi. Vừa nói anh vừa chỉ tay về chiếc máy hát có chiếc loa giống như bông hoa loa kèn nói: “Chiếc máy hát có cái loa hình hoa loa kèn kia ra đời năm 1959, tên là Guild 785 Grafonola, sử dụng đĩa nhựa. Âm thanh của nó là loại âm thanh analog khá chuẩn. Đây là chiếc máy hát xưa nguyên thủy duy nhất còn lại ở Vũng Tàu”. Tôi đang thắc mắc không biết âm thanh analog là âm thanh gì, thì anh Hùng nói luôn: “Ngày nay người ta dùng âm thanh số có đầy đủ dàn nhạc và có thể chỉnh, ghép cho giọng ca sĩ đầy lên, còn âm thanh analog là âm thanh đơn giản. Loại âm thanh này nhạc đệm chỉ có tiếng trống và tiếng đàn ghi ta được đệm khá nhỏ để hỗ trợ cho ca sĩ. Cách đệm nhạc như vậy sẽ tôn được chất giọng của ca sĩ”. Để minh chứng cho điều vừa nói, anh mở cho chúng tôi nghe một bản nhạc ngày xưa. Đúng như lời anh Hùng nói, tiếng trống và tiếng đàn ghi ta đệm khá nhỏ hòa quyện với giọng ca trong trẻo, mượt mà của người nghệ sĩ. Anh kể tiếp: “Những chiếc máy hát xưa tôi có thuộc nhiều giai đoạn và sử dụng băng, đĩa khác nhau. Có máy chạy bằng nhiệt và đĩa than. Chiếc máy loại này khi chạy sử dụng nhiệt của những chiếc bóng đèn để chạy đĩa than và rất dễ vỡ. Vì vậy, dù máy vẫn còn chạy tốt, nhưng tôi ít mở vì sợ khách vô tình chạm mạnh sẽ vỡ bóng đèn. Có loại máy chạy bằng đĩa nhựa 33 đến 45 vòng…”. Bên cạnh đó, anh Hùng còn có trong tay một chiếc máy chiếu phim loại nhỏ 8 ly và cả bộ sưu tập ảnh về Vũng Tàu từ thời Pháp với vẻ hoang sơ.

Không chỉ những chiếc máy hát cồng kềnh một thời được gìn giữ cẩn thận, những chiếc đĩa hát nhựa, băng cối với những bài hát bất hủ được anh phân loại cất giữ. Cách đây khoảng 5 tháng, anh Hùng và vợ gom góp tiền dành dụm được mở quán cà phê có tên Nét Xưa vừa để kinh doanh vừa để giới thiệu đến người dân Vũng Tàu về bộ sưu tập của mình. Vật dụng trang trí quán chính là những chiếc máy hát và những bức tranh với gam màu nhẹ như làm cho không gian quán ấm cúng hơn. Anh Hùng bộc bạch: “Mở quán này một mặt để kinh doanh, một mặt tôi muốn lưu giữ lại những bản nhạc mộc từ xưa và đem đến cho người dân Vũng Tàu một cách thưởng thức, một sự cảm nhận về một thể loại nhạc xưa giàu trữ tình và lãng mạn. Nếu có khách thật sự yêu dòng nhạc này chúng tôi sẵn sàng sang tặng cho khách đến với quán bài hát họ yêu thích làm quà”.

Bài, ảnh: Vân Anh