Thay vì phải dạy theo quy trình chuẩn từ nghe – nói - đọc - viết, thì ở nước ta, mọi bậc học đều dạy học sinh viết trước, rồi đọc, và nói (Ảnh có tính chất minh họa).

Việt Nam gia nhập WTO đồng nghĩa với nguồn nhân lực cần được nâng cao ngang tầm khu vực và quốc tế. Để đạt được điều đó, trước tiên cần nâng cao khả năng nghe và nói ngoại ngữ cho người lao động. Vậy mà có sinh viên học ngoại ngữ đến 8 năm vẫn không thể giao tiếp, nói chuyện với người nước ngoài...

TÌM RA PHƯƠNG PHÁP ĐÀO TẠO ĐÚNG

Từ lâu, việc dạy và học tiếng nước ngoài không còn là điều mới mẻ ở nước ta. Tuy nhiên, có một thực tế là khả năng giao tiếp với người nước ngoài của học viên thường không tốt. Kỹ năng “nghe” luôn là nỗi ám ảnh của học sinh, sinh viên trong các kỳ thi, đó là chưa nói đến khả năng tư duy bằng ngôn ngữ nước ngoài để có phản xạ trong giao tiếp… Chính vì vậy mà có sinh viên học ngoại ngữ đến 8 năm vẫn không thể giao tiếp, nói chuyện được với người nước ngoài. Theo các chuyên gia về ngôn ngữ, thực tế các trung tâm đào tạo ngoại ngữ của Việt Nam hiện nay là đào tạo đảo lộn quy trình dạy và học tiếng nước ngoài. Thay vì phải dạy theo quy trình chuẩn từ nghe – nói - đọc - viết, thì ở ta, ở mọi bậc học đều dạy học sinh trước hết là viết, đọc, nói và sau cùng là nghe nhưng thiếu phương pháp dạy nghe khoa học. Đây không đơn thuần chỉ là sự đảo lộn trật tự của các kỹ năng, mà đi ngược lôgíc trong quá trình nhận thức ngôn ngữ. Nhận thức được điều đó, Bộ GD – ĐT đã thành lập Trung tâm đào tạo ngữ âm và văn hóa giao tiếp (PSC) nhằm đào tạo theo đúng chuẩn quốc tế, trước khi triển khai đại trà.

Điều đầu tiên PSC quan tâm là phải làm cho học viên tự tin khi giao tiếp với người nước ngoài. Ngoài việc đào tạo về ngoại ngữ, PSC còn lồng ghép cả văn hóa Việt Nam, văn hóa nước ngoài vào trong từng bài học. Bởi hiểu được ngôn ngữ, hiểu được văn hóa của nhau thì con người càng tự tin hơn trong giao tiếp, gần gũi trong quan hệ.

Theo Giám đốc Trung tâm đào tạo ngữ âm và văn hóa giao tiếp PSC, Đỗ Ngọc Thiên Hương, hiện tại PSC đã xây dựng được một chương trình đào tạo chuẩn quốc tế, trong đó công nghệ và phương pháp đào tạo có vai trò lớn, giúp học viên đạt hiệu quả tối đa.

PHẢI THAY ĐỔI TƯ DUY

Để người học có trình độ ngoại ngữ tốt trước hết phải thay đổi tư duy của người học và người dạy đó là phải đào tạo theo đúng quy trình chuẩn quốc tế: nghe - nói - đọc - viết. Tiến sỹ Hà Cẩm Tâm, Chủ nhiệm bộ môn Ngữ âm, Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết: “Với một người nước ngoài, khi giao tiếp, điều đầu tiên họ quan tâm không phải là vốn từ vựng của anh phong phú, ngữ pháp chuẩn xác hay không mà là khả năng họ nói anh hiểu, anh nói họ hiểu hay không. Để hiểu được, cần phải nghe được và phát âm chuẩn khi nói.

Ông Đỗ Minh Cường, nguyên Phó Hiệu trưởng trường Đại học Ngoại ngữ Hà Nội cho biết: muốn nâng cao trình độ ngoại ngữ trước tiên phải chú trọng tới cách phát âm. Gần đây, bộ môn ngữ âm đã được chú trọng đáng kể, từ chỗ chỉ chiếm một học phần khiêm tốn trong chương trình đào tạo, nay đã trở thành một môn thi tốt nghiệp. Tuy nhiên, đó là ở trường đại học, còn ở các Trung tâm ngoại ngữ bên ngoài hiện vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Tại các trung tâm này thường chỉ có giáo trình: “Sheep or ship”. Với tài liệu này, bộ môn ngữ âm quả là chưa hề được dạy theo đúng nghĩa của nó.

Để đào tạo được nguồn nhân lực đạt chuẩn thì trước hết chúng ta phải tạo cho họ sự tự tin và quan trọng là phải xóa bỏ hàng rào ngăn cản về cách phát âm. Trước đây mọi người học ngoại ngữ đều không thấy được tầm quan trọng của việc phát âm chuẩn vì vậy mà những ai đã từng học ngoại ngữ đều phát âm theo kiểu rất… Việt Nam dẫn đến tình trạng mỗi người phát âm một kiểu chứ không thống nhất. Điều đó cũng làm cho mọi người ngại tiếp xúc với người nước ngoài. Vì vậy, giải pháp ngữ âm và văn hóa giao tiếp với người nước ngoài là điều quan trọng làm nên thành công khi người Việt Nam muốn học ngoại ngữ.

Bài, ảnh: Hà Thành