Tàu tự hành MSL hoạt động bằng năng lượng hạt nhân. (Ảnh: NASA)

Sao Hỏa có băng! Đất sao Hỏa trồng cây được! Những phát hiện mới nhất đó của tàu Phoenix làm giới khoa học vô cùng phấn khích.

Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) đến nay vẫn theo chiến lược “tìm dấu vết nước” trên sao Hỏa. Theo hướng này nên cả Phoenix và 2 tàu Viking thám hiểm sao Hỏa trước đó đã không được thiết kế để tìm dấu vết sự sống.

Theo các nhà khoa học, muốn tìm sự sống đã hoặc đang tồn tại trên sao Hỏa, phải đào sâu xuống ít nhất 1m, nơi không bị ảnh hưởng bởi bức xạ nguy hiểm trên bề mặt. Phoenix không có khả năng đào sâu như thế, dù tàu đang nằm cách “câu trả lời” chỉ 1-2m – theo Michael Storrie-Lombardi, nhà sinh vật học vũ trụ, Giám đốc Viện Kinohi ở California. Do đó, cần có các tàu thám hiểm hiện đại hơn với những công cụ nhạy hơn.

Các nhà khoa học vẫn thận trọng nhưng đầy hy vọng phát hiện dấu vết sự sống trên Hành tinh Đỏ. Câu trả lời chính xác sẽ chờ các sứ mệnh tiếp theo, hiệu quả hơn Phoenix, gồm tàu Mars Science Laboratory (MSL) của Mỹ sẽ được phóng vào năm 2009 và tàu ExoMars của châu Âu dự kiến khởi hành vào năm 2013.

MSL to cỡ chiếc xe hơi, sẽ xúc các lớp đất bụi và khoan sâu vào đá sao Hỏa để kiểm tra các thành phần tạo chất hữu cơ như carbon, hydro, nito, oxy... MSL có công cụ laser làm bốc hơi, nghiền nhuyễn các mẫu đá để phân tích. Nhà địa chất John Grotzinger thuộc nhóm dự án MSL cho biết, MSL sẽ được tăng hiệu quả bằng cách chọn điểm đổ bộ có môi trường đa dạng, gồm những vùng có dấu hiệu nước và khoáng chất có thể bảo tồn chất hữu cơ.

ExoMars được kỳ vọng hơn nữa vì là tàu có khả năng đào sâu nhất từ trước đến nay, xuống đến 2m, giúp tìm bằng chứng sự sống đã hoặc đang tồn tại trên sao Hỏa. Storrie-Lombardi cùng các nhà khoa học Mỹ và Anh đang nghiên cứu công cụ bổ sung giúp tăng khả năng của MSL và ExoMars. Công cụ laser nhỏ này sẽ rọi sáng các lỗ đào, làm các hợp chất hữu cơ phát sáng như huỳnh quang, giúp tìm nơi sáng nhất để tập trung kiểm tra nhanh hơn.

Các tàu robot chỉ gửi kết quả khảo sát và hình ảnh về trái đất nên thường gây tranh luận về những gì thực sự được phát hiện. Do đó, mục đích tiếp theo là đưa mẫu đất đá từ sao Hỏa về trái đất nghiên cứu với tất cả công cụ và kỹ thuật hiện đại nhất để có câu trả lời chính xác. ExoMars có thể trở thành một dự án hợp tác quốc tế theo hướng này, với các thử nghiệm kỹ thuật cho phép tàu lấy mẫu đưa về trái đất.

N.T