Bức tường đang được xây dựng kiên cố trên diện tích dự án 327 của gia đình bà Trần Thị Ngọc Mơ ở khoảng 5 lô 6 đường Hải Đăng, phường 2 TP. Vũng Tàu.

Thời gian qua, tại TP. Vũng Tàu, tình trạng người dân xây dựng trái phép trên đất lâm nghiệp diễn ra ngày càng nhiều và diễn biến phức tạp. Thế nhưng chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng chưa có biện pháp xử ly.ù

HÀNG TRĂM TRƯỜNG HỢP XÂY DỰNG TRÁI PHÉP

Thời gian gần đây, qua kiểm tra rà soát diện tích đất do Nhà nước quản lý, các cơ quan chức năng của TP. Vũng Tàu đã phát hiện hàng trăm trường hợp người dân xây dựng trái phép trên đất lâm nghiệp. Phần lớn các trường hợp xây dựng trên diện tích đất được giao khoán để chăm sóc, bảo vệ rừng theo Chương trình 327 (chương trình phủ xanh đất trống, đồi trọc của Chính phủ). Theo thống kê chưa đầy đủ của UBND TP. Vũng Tàu, hiện nay trong tổng số 203 hộ được nhận giao khoán với tổng diện tích 201ha có hơn 100 hộ xây dựng trái phép trên đất lâm nghiệp hoặc chuyển nhượng phần đất được giao quản lý cho người khác bằng giấy tay. Các trường hợp vi phạm tập trung chủ yếu ở địa bàn các phường: 2, 5, 6, 10, trong đó nhiều nhất là phường 10.

Ông Nguyễn Đức Tài, Giám đốc Công ty Lâm viên cây xanh cho biết, hiện nay tại lô B5, B6 khoảnh II – rừng phi lao ven biển phường 10 tình trạng lấn chiếm rừng và đất lâm nghiệp để xây dựng nhà trái phép diễn ra rất phức tạp. Tính đến nay, đã có 73 căn nhà tạm, nhà cấp 4 cùng lấn chiếm đất rừng, xây dựng trái phép. Trong đó có 62 căn nhà xây trái phép trên đất 327 do hai hộ Nguyễn Thị Lài và Nguyễn Thị Nại nhận khoán. Cả 2 hộ nhận khoán trên đã không thực hiện theo đúng hợp đồng đã ký kết ngày 11 – 5 – 1995 về: Khoanh nuôi, gây trồng rừng và bảo vệ rừng phòng hộ ven biển tại lô B6 khoảnh II. Trên đất được giao cho 2 hộ này không còn cây phi lao, chỉ còn cây ăn trái và nhà tạm, nhà cấp 4 tự ý xây dựng trái phép.

Điều đáng báo động là, không chỉ xây dựng trái phép trên đất lâm nghiệp, một số hộ còn sang nhượng trái phép đất rừng cho người khác. Những trường hợp vi phạm đều đang được UBND TP. Vũng Tàu chỉ đạo cơ quan thanh tra và các phòng ban chuyên môn kiểm tra, rà soát.

RẤT KHÓ XỬ LÝ

Theo các cơ quan chức năng của TP. Vũng Tàu, tình trạng người dân xây dựng trái phép trên đất lâm nghiệp không chỉ mới xuất hiện trong thời gian gần đây mà đã diễn ra từ nhiều năm qua, song vẫn chưa có biện pháp xử lý hữu hiệu. Nguyên nhân là hiện nay trong số diện tích đất được giao khoán có cả phần đất của dân. Ông Lê Minh Long, Phó Chủ tịch UBND TP. Vũng Tàu, cho biết đất lâm nghiệp trên địa bàn TP. Vũng Tàu có quá trình hình thành qua nhiều giai đoạn, từ năm 1976 đến năm 1979 Ty Lâm nghiệp tỉnh Đồng Nai tiến hành trồng rừng chống cát bay ven biển và đất trống đồi trọc dọc khu vực Bãi Sau. Năm 1980, Hạt Kiểm Lâm TP. Vũng Tàu quản lý và tiếp tục trồng rừng trên các đồi cát, bãi cát ven biển, đất trống, đất hoang trên núi Lớn, núi Nhỏ, rừng ngập mặn và núi Nứa (xã Long Sơn) theo chương trình phủ xanh đất trống, đồi trọc. Năm 1984, Phân viện II Viện Điều tra quy hoạch, Bộ Lâm nghiệp tiến hành thành lập bản đồ quy hoạch thiết kế trồng rừng trên khu vực núi Nhỏ và núi Lớn, ngoài ra còn có các bản đồ thiết kế trồng rừng ven biển tỷ lệ 1/10.000, 1/2.5000. Từ năm 1993 đến nay, rừng và đất lâm nghiệp trên địa bàn TP. Vũng Tàu do Công ty Lâm viên cây xanh và Hạt kiểm lâm TP. Vũng Tàu quản lý và sử dụng.

Một trong những căn nhà cấp 4 vừa xây trên diện tích đất lâm nghiệp ở phường 2

Trong quá trình quy hoạch phát triển lâm nghiệp có những nơi là đất trống đồi trọc chưa có người sử dụng, nhưng cũng có nhiều nơi đã có sự khai thác sử dụng của người dân. Trong số náy, có hộ đã được cơ quan Nhà nước (UBND các phường, xã, các cơ quan quản lý nhà đất) xác nhận việc canh tác sử dụng đất. Chính vì chưa xác định làm rõ đâu là đất lâm nghiệp được giao khoán và đâu là đất của dân nên việc xử lý các trường hợp vi phạm gặp nhiều khó khăn. Cụ thể như, sau khi phát hiện các vụ vi phạm của người dân tại lô B5, B6 rừng phi lao ven biển thuộc phường 10, Công ty Lâm viên cây xanh đã phối hợp cùng UBND phường 10 và Hạt Kiểm lâm TP. Vũng Tàu lập biên bản yêu cầu ngừng xây dựng và báo cáo lên UBND TP. Vũng Tàu. Tuy nhiên, do rừng phi lao và đất lâm nghiệp tại lô B5, B6 nằm trong diện tích tranh chấp giữa đất lâm nghiệp do Công ty Lâm viên cây xanh quản lý với đất khai phá của dân nên người dân không chấp hành quyết định tháo dỡ nhà của UBND phường 10 và ngang nhiên tiếp tục xây cất nhà bằng mọi cách.

Một nguyên nhân khác khiến cho tình trạng xây dựng trái phép trên đất lâm nghiệp diễn ra ngày càng phổ biến là do chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng buông lỏng quản lý. Ông Lê Minh Long thừa nhận điều này và cho biết, ngay sau khi có chủ trương của Chính phủ vào năm 1997 về việc đưa tỉnh BR – VT ra khỏi danh sách các tỉnh không được giao khoán đất rừng theo chương trình 327 vì rừng ở BR – VT là rừng cảnh quan, cây xanh đô thị thì việc thực hiện các chế độ cho các hộ nhận giao khoán cũng không còn như trước. Người dân không được hưởng quyền lợi nên không mặn mà và không thực hiện theo đúng hợp đồng đã được ký kết với cơ quan quản lý Nhà nước. Một số hộ tiến hành sang nhượng trái phép phần đất lâm nghiệp đã được giao khoán, số khác xây dựng nhà trái phép để ở và khai phá mở rộng thêm diện tích đất. Trong khi đó chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng lại buông lỏng quản lý nên dần dần tình trạng xây dựng và sang nhượng trái phép trên đất lâm nghiệp diễn ra ngày càng phức tạp.

Hiện nay, chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng đang lúng túng trong việc xử lý các trường hợp vi phạm. Nguyên do là trước đây hồ sơ bàn giao cho Công ty Lâm viên cây xanh quản lý chưa được đầy đủ, rõ ràng như không có bản đồ giải thửa từng thửa đất rừng mà chỉ cắm mốc đại diện tại các vị trí đặc trưng chung cho cả khu vực. Vì vậy khi xảy ra tranh chấp không có cơ sở pháp lý để xử lý. Hiện nay, UBND TP. Vũng Tàu đang giao cho Công ty Lâm viên cây xanh kết hợp với các ban ngành của thành phố lập kế hoạch đo đạc xác định lại diện tích đất lâm nghiệp trên khu vực núi Lớn và núi Nhỏ. Trên cơ sở đó phân loại cụ thể đất lâm nghiệp và đất của dân, thu hồi lại những hợp đồng do vi phạm xây dựng trái phép. Đối với những trường hợp chuyển nhượng trái phép, UBND TP. Vũng Tàu sẽ chỉ đạo các cơ quan chuyên môn điều tra làm rõ để khởi tố.

Bài, ảnh: Phúc Minh

Ông Mã Hồng Mao, Chủ tịch UBND phường 2:

Không nắm được đất trên hồ sơ, không nắm được trên thực địa

Khi có chủ trương trồng rừng theo dự án 327, trên địa bàn phường 2 có khoảng 51 hộ nhận bảo vệ, chăm sóc và trồng mới rừng với tổng diện tích hơn 59 ha (trong số này có các hộ phường 2 tiếp nhận từ một phần của phường 1 chuyển qua). Trong số những hộ trên có trường hợp ký hợp đồng trồng rừng, có hộ nhận trồng, bảo vệ và chăm sóc. Tuy nhiên cũng có trường hợp nhận cây rừng về trồng trên đất của mình. Sau khi TP. Vũng Tàu không nằm trong danh sách phải thực hiện theo chương trình 327 thì các hộ chỉ có bảo vệ, trông coi chứ không chăm sóc hoặc xen canh trồng mới. Ngoài ra, lợi dụng việc buông lỏng quản lý của các cơ quan chức năng, một số hộ đã xây dựng nhà trái phép trên đất lâm nghiệp và chúng tôi cũng đã xử phạt hành chính. Về phần quản lý Nhà nước, khi chuyển giao từ dự án 327 cho Công ty Lâm viên cây xanh quản lý thì thành phố cũng chỉ thực hiện bàn giao trên hồ sơ chứ không bàn giao thực địa cho nên chính quyền sở tại cũng không nắm được diện tích, ranh giới của các hộ sử dụng. Việc quản lý chỉ dựa trên hồ sơ, chứ không quản lý ngoài thực tế đã và đang gây rất nhiều khó khăn trong việc xử lý tình trạng xây dựng và chuyển nhượng trái phép đất rừng dự án 327.