Xe tải hạng trung 57K-3365 chở cát từ Tân Thành (BR-VT) vào cảng Gò Dầu (Đồng Nai). Mỗi xe chỉ cần 30 phút là làm xong 1 chuyến cát lậu.

Gần 2 tháng nay, mỗi ngày đều đặn có hàng chục chuyến xe chở cát từ Tân Thành sang cảng Gò Dầu (xã Phước Thái, Long Thành, Đồng Nai) để “xuất ngoại”. Tài nguyên cát đang bị “chảy máu” nghiêm trọng trong khi trên địa bàn tỉnh vật liệu để san lấp còn rất thiếu...

30 PHÚT XONG MỘT CHUYẾN

Sáng 19-9, có mặt tại đường vào cảng Gò Dầu B, nằm trong KCN Gò Dầu, Long Thành, Đồng Nai chúng tôi thấy có hàng chục chuyến xe chở cát, từ xe tải hạng trung đến xe ben cỡ lớn từ hướng huyện Tân Thành chạy vào cảng. Những chiếc xe này mang biển kiểm soát của BR-VT, TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương và Đồng Nai. Khi xe đang chạy trên đường gần đến cảng, phụ xe đã nhảy lên thùng gỡ bạt. Xe vào đến bãi chỉ “ấn” nút đổ ào là xong, rồi họ lập tức quay đầu xe và nhấn hết ga, hết số chạy ngược về hướng Tân Thành, cứ thế khoảng hơn 30 phút là xong 1 chuyến. Phía trong cảng Gò Dầu B, cát đổ thành những đống lớn chờ xuất khẩu sang Singapore và Đài Loan.

Khoảng 11 giờ 20, một số xe tạm nghỉ để tài xế ăn cơm trưa. Chúng tôi tiếp xúc với phụ xe 72N-10…, anh này cho biết, cát lấy ở Phước Hòa (Tân Thành). Cả tiền chở đến cảng Gò Dầu và tiền cát giá 120.000 đồng/m3. Anh phụ xe này cho chúng tôi số điện thoại của một người phụ nữ tên Hương và bảo: “Anh cứ gọi điện đến sẽ rõ. Cát gì cũng có”. Chúng tôi hỏi: “chị Hương là chủ đất hay chủ xe” “Cả chủ đất và chủ xe luôn”, anh phụ xe nhanh nhẩu. Chúng tôi tiếp tục theo chân một xe tải hạng trung mang biển số 57K- 336… để đặt vấn đề mua cát và chở cát. Bác tài xe này nói liền: “Cát xuất khẩu 1 khối - khoảng 90.000 đồng. Cát san lấp không có”. “Anh lấy cát ở hầm nào?”- “Hầm lẻ ở Phước Hòa”. Một phụ xe khác cho hay, họ chở cát bán cho 2 công ty là C.T và A.T.

Điều 16 của Quy định về quản lý hoạt động khoáng sản và bảo vệ tài nguyên khoáng sản trên địa bàn tỉnh ghi rõ: “Vật liệu san lấp là nguồn tài nguyên khoáng sản quan trọng của tỉnh BR-VT, chỉ được khai thác để phục vụ san lấp cho các công trình xây dựng cơ sở hạ tầng và dân dụng trong phạm vi địa bàn tỉnh, không được vận chuyển ra khỏi địa bàn tỉnh”. Còn tại công văn 5830 cũng ghi: “Mọi trường hợp muốn vận chuyển tài nguyên đất, cát ra khỏi địa bàn tỉnh BR-VT đều phải được chấp nhận bằng văn bản của UBND tỉnh”.

Trong vòng 40 phút có mặt tại đường vào cảng Gò Dầu, chúng tôi đếm được gần 20 chiếc xe vận chuyển cát ra vào.

HUYỆN BẢO VẬY…

Thực trạng khai thác cát trái phép đã diễn ra rất phức tạp trong thời gian qua tại Tân Thành. Trao đổi với chúng tôi, một cán bộ cơ quan chức năng của huyện Tân Thành cho biết, một trong những nguyên nhân là giá cát xuất khẩu cao, lợi nhuận lớn nên những kẻ thai thác trộm bất chấp để làm. Trước đây, theo nhiều nguồn tin, cát chở sang Gò Dầu để xuất khẩu được khai thác trộm ở xã Tóc Tiên. Và việc khai thác, vận chuyển này chủ yếu thực hiện vào ban đêm. Tuy nhiên, khi các lực lượng chức năng của Tân Thành làm mạnh tay, tình hình khai thác trộm cát đã tạm lắng.

Chiều ngày 19-9, trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Tấn Hiệp, Phó trưởng phòng Tài nguyên- Môi trường huyện Tân Thành cho biết, việc khai thác cát trộm đã giảm đáng kể, chỉ còn những đơn vị có giấy phép mới được khai thác. Muốn chặn xe vận chuyển cát được để kiểm tra phải có lực lượng CSGT tỉnh vì đường 51 là quốc lộ. Theo ông Hiệp, huyện chưa nhận được văn bản triển khai ngăn chặn của tỉnh, khi nào nhận được sẽ làm.

...NHƯNG KHÔNG PHẢI VẬY!

Một xe ben hạng nặng mang biển số 72 (BR-VT) chở cát vào cảng Gò Dầu.

Thật ra, vào ngày 6-9-2007, UBND tỉnh đã có công văn số 5830 gửi các ngành chức năng và UBND các huyện, thị, thành phố về việc chỉ đạo ngăn chặn việc vận chuyển đất, cát ra khỏi địa bàn tỉnh. Trước đó, ngày 9-5-2007, UBND tỉnh đã quyết định số 30 ban hành Quy định về việc quản lý hoạt động khoáng sản và bảo vệ tài nguyên khoáng sản trên địa bàn tỉnh BR-VT”. Theo đó, vật liệu san lấp không được vận chuyển ra khỏi địa bàn tỉnh.

Chiều ngày 21-9, chúng tôi đã tiếp xúc với ông Phạm Hữu Vũ, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên- Môi trường. Ông Vũ khẳng định: Vận chuyển cát ra khỏi địa bàn tỉnh là vi phạm quy định của tỉnh. Mặt khác mặc dù đã có một số doanh nghiệp xin được xuất khẩu cát nhưng Sở Tài nguyên- Môi trường không đồng ý”. Do đó, trách nhiệm trước hết thuộc về các cơ quan chức năng của địa phương, bởi có thể kiểm tra việc bán, mua cát qua hóa đơn của những doanh nghiệp có mỏ khai thác. “Chính vì biện pháp chưa khẩn trương, chưa tích cực nên trong thời gian qua cát trên địa bàn tỉnh đã chảy ra ngoài”, ông Vũ nói. Đồng thời ông đưa ra cảnh báo: “Cứ đà này tiếp diễn thì vài năm nữa tỉnh sẽ phải đi mua cát nơi khác về làm vật liệu san lấp”.

Chiều 21-9, trao đổi lại với ông Nguyễn Tấn Hiệp chúng tôi được biết, UBND huyện Tân Thành đã và đang chuẩn bị những biện pháp để ngăn chặn việc cát đổ sang cảng Gò Dầu.

Bài, ảnh: Lê Đình