Trường Tiểu học Lê Quý Đôn, xã Xà Bang, huyện Châu Đức, nơi cháu Nam đang theo học.

Một vụ kiện tranh chấp con nuôi xảy ra tại huyện Chân Đức tỉnh BR-VT từ năm 2003 đến nay vẫn chưa ngã ngũ... Nhiều người cho rằng, để giải quyết vụ án này chỉ cần tình người, lòng khoan dung mà không cần đến sự can thiệp của pháp luật.

HAI MẸ ĐỀU LÀ MẸ NUÔI!

Tháng 4-2003, chị Hà Thị Thanh Thúy (trú tại TP.Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai) làm đơn ra tòa yêu cầu anh Nguyễn Văn Thái và Chị Trương Thị Hằng (ngụ tại xã Xà Bang, huyện Châu Đức, tỉnh BR-VT) phải trả lại cho chị đứa con do chị xin tại Bệnh viện Từ Dũ (TP.Hồ Chí Minh) năm 1998. Khi xin con, chị Thúy khai sinh cho cháu bé đặt tên là Hà Nguyễn Nhật Nam. Do điều kiện khó khăn nên chị Thuý đã đem cháu Nhật Nam gửi cho vợ chồng anh Thái- chị Hằng và 2 bên có lập tờ “đơn xin nhận con nuôi (đỡ đầu)”. Tờ đơn này có nội dung: anh Thái, chị Hằng nhận bé Nhật Nam làm con đỡ đầu, nếu sau này cô Thúy có cơ hội bảo lãnh bé về nuôi lúc nào, năm nào anh Thái – chị Hằng sẵn lòng giao trả lại không làm khó dễ gì. Năm 2003, chị Thúy quay lại đòi con nhưng vì tình cảm đã quá gắn bó nên anh Thái, chị Hằng không chấp nhận trả cháu Nam. Do đó, chị Thúy làm đơn kiện ra tòa như trên.

Tháng 9-2003, Tòa án nhân dân (TAND) huyện Châu Đức xử án và tuyên buộc anh Nguyễn Văn Thái, chị Trương Thị Hằng phải trao trả cháu Nam cho chị Hà Thị Thanh Thúy. Đến tháng 10-2003, TAND tỉnh BR-VT mở phiên xét xử phúc thẩm do anh Thái, chị Hằng kháng cáo. Tòa phúc thẩm đã bác đơn yêu cầu đòi con của chị Thúy. Theo tòa phúc thẩm: “Điều quan trọng là cháu Nam phải được sống trong sự yêu thương, được lớn lên và phát triển trong môi trường tốt… Hiện cháu Nam vẫn đang được chị Hằng, anh Thái nuôi dưỡng, chăm sóc chu đáo, cho đi học, nếu tách rời cháu Nam mà cứng nhắc về lý thì thật tàn nhẫn, vô tình”. Do vậy, để tránh xáo trộn lớn về tâm sinh lý khi cháu Nam vẫn còn nhỏ, tòa phúc thẩm quyết định cháu Nam cần được tiếp tục giao cho chị Hằng, anh Thái nuôi dưỡng là hợp lý. Sau này, cháu Nam về sống với ai là do quyền quyết định của cháu là hợp tình hợp lý. Từ những nhận định trên, Tòa phúc thẩm đã chấp nhận yêu cầu kháng cáo của chị Hằng, anh Thái và bác đơn của chị Thúy.

Đến tháng 5-2005, Chánh án TAND Tối cao kháng nghị bản án trên của Tòa phúc thẩm TAND tỉnh BR-VT và ngày 27-7-2005 Tòa Dân sự- TAND Tối cao xét xử giám đốc thẩm. TAND Tối cao căn cứ vào quan hệ giữa mẹ nuôi và con nuôi được Luật Hôn nhân và gia đình công nhận và bảo vệ để hủy bản án dân sự phúc thẩm của TAND tỉnh BR-VT, giao hồ sơ cho TAND tỉnh BR-VT giải quyết lại theo thủ trình tự phúc thẩm.

Tuy nhiên, do đã hai lần triệu tập chị Hằng, anh Thái nhưng cả hai lần họ đều vắng mặt, tháng 1-2006, TAND tỉnh BR-VT đã quyết định đình chỉ việc xét xử và bản án sơ thẩm của TAND huyện Châu Đức là bản án có hiệu lực pháp luật.

CHÁU NAM CẦN ĐƯỢC CHĂM SÓC TỐT!

Tháng 2-2006, cơ quan Thi hành án dân sự huyện Châu Đức có quyết định thi hành án, buộc anh Thái và chị Hằng trao cháu Nam cho chị Thúy. Do chị Hằng, anh Thái không chấp hành, tháng 6-2006, cơ quan Thi hành án huyện Châu Đức có quyết định cưỡng chế thi hành án. Có thể nói, đây là một việc thi hành án “có một không hai”. Một chấp hành viên thi hành án cho biết, đây là việc thi hành án chưa gặp bao giờ, bởi đối tượng thi hành án là một con người, một cháu bé.

Để bảo đảm cho cháu Nam có điều kiện phát triển, UBND và Hội LHPN xã Xà Bang đã có những kiến nghị gửi các ngành chức năng đề nghị tạo điều kiện cho anh Thái, chị Hằng tiếp tục nuôi dưỡng cháu Nam. Cụ thể, theo công văn tháng 7-2006 của UBND xã Xà Bang: “Dù thế nào cũng không được làm ảnh hưởng đến quá trình phát triển thể chất, tinh thần cũng như việc học tập của cháu Nam sau này”. Bà Hồ Thị Lợi, Chủ tịch Hội LHPN xã Xà Bang cũng có công văn gửi các cơ quan thi hành án. Công văn này viết: “Bản án như trên rất cần được các cấp, nhất là cơ quan thi hành án cân nhắc, xem xét các yếu tố tình cảm và xã hội”.

Tháng 8-2008, Cơ quan Thi hành án tỉnh BR-VT, thi hành án huyện Châu Đức và đại diện các ngành chức năng của huyện Châu Đức đã có cuộc họp về việc thi hành bản án trên. Các thành viên cuộc họp cùng có ý kiến: Cần tiếp tục tạo điều kiện cho cháu Nam ổn định cuộc sống, không ảnh hưởng đến tâm sinh lý và được giáo dục trong điều kiện tốt nhất. Các ngành chức năng, đoàn thể sẽ trực tiếp trao đổi, ghi nhận ý kiến, nguyện vọng của cháu Nam vì năm nay cháu đã 10 tuổi.

Ngày 15-8-2008, đại diện cơ quan thi hành án, chính quyền địa phương và Trường Tiểu học Lê Quý Đôn (xã Xà Bang)-nơi cháu Nam đang học đã gặp cháu Nam để ghi nhận ý kiến của cháu. Cháu Nam trình bày rằng, “chỉ muốn ở với mẹ Hằng, ba Thái chứ không muốn ở với bà Thúy vì không biết bà Thúy là ai”. Hiện cơ quan thi hành án tỉnh BR-VT đang gửi hồ sơ ra Cục Thi hành án (Bộ Tư pháp) để xin ý kiến.

Trao đổi với chúng tôi, bà Hồ Thị Lợi nói: “Đúng ra vụ việc này chỉ cần tòa án lương tâm của mỗi người là giải quyết được chứ không cần sự can thiệp của pháp luật. Hai bên cứ giành giựt nhau như vậy thì họ chỉ nghĩ đến mình chứ không nghĩ đến cháu Nam. Quan điểm của chúng tôi là bảo vệ cháu Nam”.

Bài, ảnh: Lê Đình