Diệt lăng quăng là biện pháp quan trọng để phòng chống sốt xuất huyết, nhưng thời gian qua, nhiều địa phương trong tỉnh chưa triển khai thực hiện có hiệu quả.

Trái với thông lệ hàng năm, tuy đã vào thời điểm cuối mùa mưa nhưng dịch sốt xuất huyết (SXH) vẫn tiếp tục bùng phát. Liên tục nhiều phường, xã trong tỉnh phải báo dịch, đã có một số địa phương phải chống dịch bằng phun hoá chất trên diện rộng. Thế nhưng, SXH vẫn có nguy cơ tiếp tục lan rộng và khó khống chế.

NGUY CẤP

Bác sĩ Phạm Thị Thu Hiền, Phó khoa dịch tễ Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh cho biết, trong tuần qua, số ca SXH tuy có giảm nhưng đã vượt ngưỡng báo dịch. 18 xã, phường của 4 huyện, thị, thành phải công bố dịch bùng phát dự báo sẽ còn tăng trong thời gian tới nếu mưa không giảm. So với cùng kỳ năm 2007, số ca SXH toàn tỉnh đã tăng 33%. TP.Vũng Tàu đang là địa bàn nóng, với 738 ca mắc (bằng ½ toàn tỉnh), đã có 6 phường phải chống dịch, 2 phường khác đang ở ngưỡng báo dịch.

Bác sĩ Nguyễn Xuân Hoan, Giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh cũng cho rằng, với tình hình này, nếu các địa phương không nỗ lực ngăn chặn thì nguy cơ SXH bùng phát trên diện rộng vẫn có thể xảy ra, cho dù đã bước vào giai đoạn cuối mùa mưa. Trong năm nay, tình hình SXH đã có chiều hướng xấu và khá trái ngược với thông lệ những năm trước. Trong 6 tháng đầu năm, SXH vẫn “êm”, chỉ bước sang tháng 8, tháng 9 SXH mới bắt đầu bùng phát mạnh và vẫn chưa có dấu hiệu giảm trong tháng 10. Tháng 9 vẫn là cao điểm với 415 ca mắc, một ca tử vong, riêng tháng 10, theo báo cáo sơ bộ đã có 300 ca được ghi nhận. Nhiều địa phương đã phải xử lý dịch bằng phun hoá chất trên diện rộng nhưng muỗi và lăng quăng vẫn không giảm.

Cũng có một điều “an ủi” là trong khi ở TP.Vũng Tàu SXH đang bùng phát mạnh thì các địa bàn khác như TX.Bà Rịa, Tân Thành và Xuyên Mộc tình hình đã tạm ổn. Một số xã của các huyện, thị này đã công bố hết dịch. Riêng huyện Đất Đỏ, Châu Đức và Long Điền năm nay SXH giảm rõ rệt, không có địa bàn nào phải báo dịch, trong khi năm 2007, đây lại là các địa bàn “nóng”.

CHIẾN DỊCH DIỆT LĂNG QUĂNG: ĐI HÔ KHẨU HIỆU RỒI… VỀ!

Nhiều ý kiến cho rằng, sở dĩ SXH vẫn bùng phát thành dịch là do các biện pháp phòng chống không có hiệu quả. Trên thực tế, chiến dịch diệt lăng quăng, vệ sinh môi trường được phát động rầm rộ nhưng chỉ mang tính hình thức. Tại TP.Vũng Tàu, một số địa bàn trọng điểm đã được yêu cầu triển khai chiến dịch này đến lần thứ 5 nhưng lăng quăng, muỗi vẫn nhiều và hậu quả là dịch bùng phát.

Ông Trần Đắc Phu, Phó Cục trưởng Cục y tế dự phòng và môi trường, Bộ Y tế kiểm tra phát hiện lăng quăng trong bình bông tại hộ gia đình ông Vũ Tấn Khoa, số 2/41, Hàn Mạc Tử, phường 7, TP. Vũng Tàu.

Ngay trong sáng 30-10 vừa qua, khi đoàn kiểm tra của Bộ Y tế ghé thăm 3 nhà dân tại phường 7, TP.Vũng Tàu thì có tới 2 nhà đang “sống chung với lăng quăng”, cho dù địa bàn này vừa phát động chiến dịch diệt lăng quăng, vệ sinh môi trường chỉ cách 2 ngày trước đó.

Người dân thờ ơ với việc phòng chống SXH và cả chính quyền, đoàn thể cũng coi đây như là một phong trào. Có phường huy động được hơn 100 người là đại diện các ban, ngành, đoàn thể tham gia chiến dịch diệt lăng quăng, vệ sinh môi trường. Số đại biểu này chỉ đến dự lễ ra quân rồi… về, không trực tiếp đến từng khu phố, hộ gia đình để tuyên truyền, hướng dẫn bà con phòng chống SXH. Chính cán bộ chuyên trách về phòng chống SXH cũng phải thừa nhận điều này và khẳng định, với TP. Vũng Tàu, chiến dịch diệt lăng quăng, vệ sinh môi trường chỉ lãng phí, không có hiệu quả. Sau chiến dịch, chỉ số lăng quăng vẫn cao. Thậm chí, có địa bàn phun hoá chất vừa xong 2 tuần đã phát sinh trở lại.

Theo bác sĩ Phạm Văn Lưu, Trưởng phòng Y tế TP. Vũng Tàu, với đặc thù riêng, phòng chống SXH tại địa bàn TP.Vũng Tàu không thể giống như các huyện, thị khác. Nếu người dân không hợp tác thì chương trình cũng chịu thua. Nhiều nhà kín cổng cao tường, tiếp cận được chủ nhà đã khó, nói chi đến chuyện vào được để phun thuốc diệt muỗi. Chính vì vậy, không như các địa phương khác, ở TP.Vũng Tàu khi phun hóa chất dập dịch chỉ bao trùm được bên ngoài chứ không vào được hết các hộ dân.

Còn theo bà Trần Thị Lệ Thu, Tổ trưởng Tổ Y tế phường 7, TP.Vũng Tàu thì không phải người dân thiếu kiến thức mà do quá bận hoặc chủ quan nên SXH vẫn xảy ra. Mới đây, một cán bộ y tế chuyên về SXH mắc bệnh SXH, khi bạn bè tới thăm đã bắt được cả ổ lăng quăng trong bình bông ngay ở góc nhà. Nhiều gia đình vẫn cắm hoa, trồng cây cảnh mà không chú ý tới việc thay nước, vô tình tạo nơi để muỗi đẻ trứng.

Trong năm nay, chương trình phòng chống SXH còn gặp khó khăn về kinh phí. Những người tham gia chống dịch (trực tiếp phun hoá chất) được hỗ trợ rất thấp, chỉ có 15 ngàn đồng/người/ngày. Trong khi tình hình SXH đang “nóng” thì lại bị đưa ra khỏi chương trình y tế quốc gia.

Bài, ảnh: Minh Thư

TS. Trần Đắc Phu, Phó Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng và Môi trường, Bộ Y tế

Trong phòng chống SXH, quan trọng nhất vẫn là tuyên truyền để người dân hiểu và tự giác tham gia. Hoá chất diệt muỗi chỉ sử dụng khi thật cần thiết và phun phải đúng cách mới diệt được muỗi. Quan trọng vẫn là diệt được lăng quăng, các ban, ngành, đoàn thể tại địa phương phải trực tiếp tham gia công tác phòng chống SXH, trực tiếp đến tận nhà hướng dẫn người dân cách diệt lăng quăng thì mới có kết quả tốt.

Trong thời gian tới, Bộ Y tế sẽ xem xét để đưa chương trình phòng chống SXH trở lại trong chương trình mục tiêu y tế quốc gia.

Bác sĩ Phạm Thị Thu Hiền, Phó khoa dịch tễ, Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh

Khó khăn của công tác phòng chống SXH hiện nay không chỉ là thiếu kinh phí mà còn thiếu cả nguồn nhân lực tham gia chống dịch. Từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh đã có hơn 80 ổ dịch nhỏ nhưng chỉ xử lý theo đúng quy trình được 45 ổ dịch nhỏ. 45 ổ dịch nhỏ này vừa được phun hóa chất, vừa diệt lăng quăng, vệ sinh môi trường. Số còn lại chỉ diệt lăng quăng đơn thuần, chưa kể những ổ dịch ở mức độ nhẹ (độ I, II) không được xử lý.

Bác sĩ Phạm Văn Lưu, Trưởng phòng Y tế TP. Vũng Tàu

Nhiều công đoạn trong phòng chống SXH vẫn bị hành chính hoá quá mức dẫn đến chậm trễ. Các địa phương chủ yếu vẫn tiếp nhận thông tin từ chương trình chỉ sau khi ca bệnh đã nhập viện và được bệnh viện báo cáo về. Quá trình này mất nhiều thời gian, trong khi để bệnh nhân nhập viện điều trị SXH thì nhiều người khác tại cộng đồng đã lây bệnh. Việc công bố dịch cũng chậm trễ không kém. Theo quy định, chỉ có UBND tỉnh mới được quyền công bố dịch, trong khi UBND tỉnh lại phải chờ Sở Y tế tham mưu nên đến khi có được quyết định công bố dịch gửi xuống địa bàn thì… dịch đã tạm lắng, thậm chí đã hết dịch. Việc chậm trễ này làm cho công tác phòng chống không theo kịp diễn tiến của tình hình.