Những ngày qua, người tiêu dùng đã “méo mặt” vì phải mua gas với giá 285.000-305.000 đồng/bình 12kg. Trước những thông tin về gas tăng giá, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Cẩm Tú khẳng định, chưa có cơ sở để gas tăng giá quá cao, nếu phát hiện thấy dấu hiệu giá gas tăng bất thường, Bộ Công thương sẽ kiểm tra và xử lý hành vi gian lận thương mại. Hầu hết các doanh nghiệp (DN) kinh doanh gas cũng khẳng định, việc tăng giá gas trong những ngày qua là do các đại lý tự động tăng chứ DN chưa có kế họach tăng giá, ít nhất là trong vài tháng tới.

“Không phải chủ trương của DN” nhưng việc để các đại lý tự ý tăng giá thì trách nhiệm cũng thuộc về các DN .Khi quyền lợi của người tiêu dùng bị thiệt hại,không thể nói là DN và cơ quan quản lý “vô can”.

Chưa bao giờ thị trường gas lại hỗn loạn như thời gian qua. Các công ty kinh doanh gas liên tục “kêu” với Bộ Công thương về tình trạng sang chiết lậu gas đang phổ biến. Các cơ sở sang, chiết gas lậu thủ công thường mua loại bình gas lớn (loại 45kg- 48kg hoặc 50kg) giá rẻ để chiết nạp lậu vào các bình gas nhỏ hơn (12-13,5kg) của các hãng đã có uy tín. Linh kiện đi kèm không bảo đảm chất lượng. Nhiều vụ nổ bình ga đã gây thiệt hại nghiêm trọng về tính mạng và tài sản cho người tiêu dùng. Doanh nghiệp kinh doanh gas bị thiệt hại về uy tín và doanh thu, còn người tiêu dùng bị thiệt hại vì các bình ga thường thiếu trọng lượng và không an toàn. Nhà nước cũng bị thất thu thuế, không kiểm soát được thị trường gas. Theo tính toán sơ bộ trên số lượng bình ga bị chiếm dụng bất hợp pháp khoảng 20-30%/năm (năm 2006) đã làm nhà nước thất thu hơn 80 tỷ đồng/năm.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng hỗn lọan thị trường gas thời gian qua là do việc cấp phép tràn lan cho các trạm sang, chiết gas không đủ điều kiện kinh doanh. Nguồn gas từ một số nhà cung cấp trong nước và nguồn nhập khẩu không được kiểm sóat chặt chẽ; nhiều bình gas đã quá hạn sử dụng không được kiểm tra lại, vẫn tiếp tục lưu thông trên thị trường. Nhiều hãng gas lớn cho biết nguồn gas lậu bày bán trên thị trường hiện nay phần lớn đều do các nhà phân phối gas thao túng. Nhiều nhà phân phối trong số này đang chiếm dụng một lượng vỏ bình gas khá lớn của các hãng gas. Họ mang vỏ bình lên các điểm ở Đồng Nai, Bình Dương, Tây Ninh... để sang chiết, sau đó tự dán niêm màng co giả, tem chống giả của các hãng để tung ra thị trường tiêu thụ. Ước tính lượng gas giả hiện chiếm từ 20%- 30% thị trường phía Nam, tức khoảng 10.000 tấn gas/tháng. Thực trạng nói trên cho thấy đã đến lúc phải có những chế tài xử phạt thật nặng đối với những DN, cơ sở kinh doanh, sang chiết gas lậu. Hiện nay, những DN kinh doanh gas lậu thu được lợi nhuận không nhỏ do không phải đầu tư trang thiết bị, đầu tư mua bình gas bảo đảm chất lượng. Tuy nhiên, những trường hợp này khi bị phát hiện chỉ bị xử phạt vài triệu đồng nên không đủ sức răn đe.

Tình trạng lộn xộn trong cấp phép, quản lý và kinh doanh gas trên thị trường hiện nay là do thiếu qui định pháp lý cần thiết. Do vậy, để giải quyết tình trạng gas lậu tràn lan, cơ quan quản lý nhà nước cần qui định tiêu chuẩn rõ ràng từ nguồn gas nhập khẩu đến trong nước, vận chuyển đến tận tay người tiêu dùng, gắn trách nhiệm của DN vào cụ thể từng khâu trong quá trình sản xuất, kinh doanh gas. Rà soát và phân định rõ trách nhiệm hệ thống phân phối cũng như các đại lý gas trực tiếp giao dịch với người tiêu dùng. Cần phải xây dựng một hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật tòan diện cho sản xuất, kinh doanh gas từ nhập khẩu, sang chiết, đến lưu thông, phân phối và duy tu bảo dưỡng. Những DN nào đáp ứng đủ các điều kiện an toàn mới được kinh doanh, sản xuất gas.

Được biết, Bộ Công thương đang tiến hành soạn thảo nghị định về kinh doanh gas theo hướng không quản lý bằng các biện pháp hành chính, cấm đoán hoặc hạn chế số lượng các công ty kinh doanh gas. Thay vào đó, bộ sẽ tạo ra hành lang pháp lý, quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng và quy hoạch lại việc kinh doanh mặt hàng gas theo hướng xã hội hóa để bảo đảm quyền lợi cho DN…

Gas là một trong những mặt hàng nhạy cảm, nhưng đến nay mới tính đến bổ sung “hành lang pháp lý” đã là quá muộn. Nhưng, vì sự ổn định của thị trường và quyền lợi của người tiêu dùng, muộn vẫn còn hơn không.

Hải Lăng