Tin tức về vụ ngộ độc thực phẩm tập thể ở Công ty Hoàng Gia, tỉnh Tây Ninh khiến 1600 công nhân phải nhập viện trong những ngày qua đã lan khá nhanh tới những công nhân lao động trong các Khu công nghiệp ở Bà Rịa-Vũng Tàu. Sáng qua 29-6, chúng tôi đã có dịp trò chuyện với một nhóm nữ công nhân làm việc trong Khu công nghiệp Mỹ Xuân A, huyện Tân Thành khi họ đi chợ Mỹ Xuân, rằng có biết gì về vụ ngộ độc tập thể ở tỉnh Tây Ninh, hầu như tất cả các công nhân có mặt đều nói đích xác nguyên nhân khiến cho các đồng nghiệp của họ phải đi cấp cứu: Do cá ngừ bị biến chất. Một cô còn nói rõ hơn: “Ngoài nguyên nhân do hàm lượng chất histamin có trong cá ngừ vượt chuẩn an toàn đến 8 lần, hầu hết loại thức ăn như gà kho, canh chua đều nhiễm ký sinh trùng”.

“Trông bạn mà nghĩ đến mình”, nhóm nữ công nhân này- những người hiện đang phải ăn cơm tại bếp ăn tập thể, hy vọng cơ quan chức năng sẽ có những biện pháp thỏa đáng, nhằm ngăn chặn các vụ ngộ độc tập thể tương tự có thể xảy ra trong tương lai. Được như vậy là mừng bởi có sức khỏe mới tiếp tục làm việc được.

Hàng năm cứ vào giữa tháng 4, ngành y tế lại ra quân rầm rộ phát động chiến dịch “Tháng hành động vì chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm”. Thế nhưng, bất chấp sự hao tổn về nhân lực, vật lực, ngộ độc tập thể đặc biệt là tại các bếp ăn trong các Khu công nghiệp vẫn xảy ra liên tục. Vụ nhẹ nhất thì vài chục công nhân bị ngộ độc, vụ lớn nhất như vụ ở Công ty Hoàng Gia với 1600 nạn nhân. Tại Bà Rịa-Vũng Tàu, trong quá khứ cũng đã xảy ra ngộ độc thực phẩm tại bếp ăn của các Công ty TNHH sản xuất giày da Uy Việt, TP.Vũng Tàu; Công ty Premer Asia (KCN Mỹ Xuân A2), Nhà máy sản xuất ốc vít (KCN Mỹ Xuân A2) và Nhà máy sản xuất giấy Mỹ Xuân khiến hàng trăm công nhân phải nhập viện.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hàng năm Việt Nam có khoảng hơn 3 triệu trường hợp nhiễm độc từ thực phẩm, gây thiệt hại hơn 200 triệu USD, chiếm phần lớn trong số này là những vụ ngộ độc thực phẩm tại bếp ăn tập thể các khu công nghiệp, khu chế xuất. Để giảm đến mức thấp nhất các thiệt hại, tổ chức này khuyến cáo, các hoạt động kiểm soát an toàn thực phẩm phải bảo đảm từ khâu nuôi trồng, thu hoạch đến chế biến, lưu thông và tiêu dùng. Thế nhưng, thống kê của Cục An toàn vệ sinh thực phẩm lại cho thấy, đến nay mới chỉ có 22/64 tỉnh, thành phố quan tâm tới công tác triển khai, báo cáo và lập kế hoạch về VSATTP, 30 – 40% các phường xã có kế hoạch và chỉ đạo các hoạt động ATTP tại địa phương của mình. Chính việc điều hành các hoạt động an toàn thực phẩm của chính quyền các cấp, các cơ quan quản lý điều hành sản xuất, kinh doanh thực phẩm còn nhiều bất cập, đặc biệt, lực lượng thanh tra chuyên về thực phẩm thiếu và yếu đã khiến cho các vụ ngộ độc thực phẩm tập thể liên tục xảy ra, mức độ và tính chất ngày càng nghiêm trọng.

Không có gì đáng ngạc nhiên khi kiểm tra ở bất cứ một bếp ăn tập thể nào trong các khu công nghiệp cũng bắt gặp hình ảnh mất vệ sinh, mầm mống gây nên các vụ ngộ độc: bếp ăn thiếu các tủ kín để bảo quản thức ăn, dụng cụ đựng thức ăn không được rửa sạch. Nguồn nước dùng trong chế biến sử dụng bị ô nhiễm; Nhân viên phục vụ tại bếp ăn không được kiểm tra sức khỏe định kỳ, chưa học tập kiến thức VSATTP... Nhiều cơ sở cung cấp thức ăn chưa có chứng nhận an toàn vệ sinh thực phẩm. Đó là về “hình thức”, còn về “nội dung” - chất lượng thức ăn cũng dễ khiến cho công nhân sởn gai ốc: có mùi, ngả màu, không đạt an toàn vệ sinh thực phẩm. Điều đáng ngạc nhiên là qua các vụ ngộ độc thực phẩm tập thể, dù lớn dù nhỏ, việc chấn chỉnh, xử phạt hầu như không được thực hiện nghiêm túc mặc dù Thủ tướng đã có chỉ thị về việc triển khai các biện pháp cấp bách bảo đảm VSATTP, theo đó, người đứng đầu đơn vị để xảy ra ngộ độc thực phẩm có hậu quả nghiêm trọng… có thể bị cách chức, hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Để bảo đảm an toàn cho sức khỏe và tính mạng của người lao động và hạn chế đến mức thấp nhất những vụ ngộ độc thực phẩm tập thể, đã đến lúc phải phạt thật nặng những doanh nghiệp để xảy ra tình trạng ngộ độc tập thể, phải quy lỗi này của doanh nghiệp như lỗi của nhà cung cấp suất ăn không bảo đảm VSATTP cho tập thể công nhân, đó là lỗi “cho người khác ăn bẩn”. Không để “chìm xuồng” bất cứ vụ ngộ độc thực phẩm tập thể nào đã xảy ra, bởi chỉ có làm nghiêm như vậy mới có tác dụng răn đe. Ngành Y tế các địa phương không thể đứng ngoài cuộc mà phải có trách nhiệm không để xảy ra ngộ độc thực phẩm tập thể tại bếp ăn tập thể của các KCN và KCX; nhanh chóng tiến hành áp dụng hệ thống HACCP (tiêu chuẩn phân tích mối nguy hiểm và kiểm soát điểm tới hạn) tại các bếp ăn tập thể trong các KCN và KCX. Đối với đơn vị sử dụng lao động, các cơ quan chức năng nên phối hợp với Cục Quản lý chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm quy định một khung giá sàn cho mỗi bữa ăn của công nhân nhằm bảo đảm sự tái tạo sức lao động và cả sinh mạng của họ.

Nguyễn Triệu Hải