Kể từ hôm nay, 1–7–2008, phương tiện hành nghề rẻ tiền, dễ sử dụng và cũng dễ gây ra các tình huống mất an toàn giao thông – những chiếc xe cơ giới thô sơ tự chế – sẽ phải ngừng hoạt động.

Không chỉ Bà Rịa – Vũng Tàu, mà cả nước đều chính thức triển khai thực hiện Nghị quyết số 32 ngày 29-6-2007 của Chính phủ về việc đình chỉ lưu hành các loại xe cơ giới thô sơ (xe ba gác) tự chế chưa được kiểm tra chất lượng an toàn kỹ thuật, chưa được đăng ký cấp biển số theo quy định, do những người không phải là thương binh, người khuyết tật điều khiển. Nội dung Nghị quyết đã được các cấp chính quyền và các cơ quan chức năng trong tỉnh phổ biến đến các hộ dân đang sử dụng phương tiện này để mưu sinh.

Ai cũng biết, khi “chiếc cần câu cơm” này của những người lao động nghèo mất đi, thì cuộc sống của họ chắc chắn sẽ gặp nhiều khó khăn, nhưng để bảo đảm an toàn giao thông và văn minh đô thị vì sự phát triển chung của xã hội mà họ phải chấp nhận.

“Chúng tôi sẵn sàng điều chỉnh phương thức làm ăn, mua sắm mới phương tiện lao động để hành nghề một cách hợp pháp. Nhưng là một người lao động nghèo, làm việc chỉ đủ để lo cái ăn cái mặc hàng ngày, chúng tôi rất cần được hỗ trợ của nhà nước, của chính quyền địa phương về vốn vay. Bản thân tôi cũng đã có dự định dẹp bỏ phương tiện cũ lỗi thời, khảo sát chủng loại xe mới, đạt tiêu chuẩn kỹ thuật và bảo đảm an toàn giao thông. Tuy nhiên, tiền ở đâu để mua sắm xe mới, đó là chuyện rất khó” – tâm sự của anh Dũng, ngụ tại phường 4, TP.Vũng Tàu, người có thâm niên 20 năm trong nghề chạy xe ba gác máy cũng là nỗi lòng của những hàng ngàn người mưu sinh bằng nghề này.

Ông Đỗ Viết Thú, Chủ tịch UBND phường 5 (TP. Vũng Tàu) – một địa bàn chiếm con số khá lớn các phương tiện vận chuyển thô sơ trong diện đình chỉ hoạt động – cũng nhận định: “Chính phủ ra lệnh cấm xe 3, 4 bánh tự chế để tạo nên sự an toàn giao thông, văn minh đô thị là một chủ trương đúng đắn. Nhưng theo tôi cũng nên có một lộ trình để thực hiện việc này. Nếu không sẽ đẩy người dân vào tình cảnh thất nghiệp, đã nghèo ngày càng nghèo hơn và rất dễ dẫn đến tệ nạn xã hội”. Lộ trình đó, theo ông, là khảo sát và xét duyệt cho vay vốn với lãi suất thấp; là giới thiệu mô hình làm ăn mới và hỗ trợ công tác tập huấn kỹ thuật, để các hộ dân chuyển đổi ngành nghề có việc làm mới có mức thu nhập tương xứng…

Theo nguồn tin mới nhất từ báo Tuổi Trẻ, tại TP. Hồ Chí Minh, đến nay đã có 6 quận huyện trên địa bàn thành phố gồm các quận: 2, 4, 5, 6, 10 và huyện Bình Chánh thực hiện việc hỗ trợ cho 448 lao động kiếm sống bằng xe 3, 4 bánh tự chế số tiền 5,4 tỉ đồng, để chuyển đổi sang làm các việc như xe ôm, xe tải, buôn bán kinh doanh nhỏ... Trong đó số hộ thuộc diện xóa đói giảm nghèo là 310 hộ. Nguồn hỗ trợ là từ quỹ xóa đói giảm nghèo, quỹ Ngân hàng Chính sách xã hội, Quỹ quốc gia về việc làm và các nguồn quỹ khác.

Tại Hà Nội, công ty Hà Thái (14, Nguyễn Tường Tộ, quận Ba Đình, Hà Nội) xây dựng đề án “Lắp đặt Kiốt bán báo, máy bán hàng tự động” để kịp thời hỗ trợ thương binh, người khuyết tật đang sử dụng xe 3 bánh tự chế chuyển đổi nghề. Theo đó, đề án sẽ được lắp đặt 150 kiốt bán báo và 5.000 máy bán hàng tự động sử dụng tiền xu ở những nơi công cộng, chân cầu vượt dành cho người đi bộ, bến xe, bệnh viện, các trường học. Vốn đầu tư do công ty Hà Thái chủ động. Ông Hà Đình Thái, Giám đốc công ty Hà Thái khẳng định công ty ưu tiên tiếp nhận những thương binh sau khi không còn chạy xe 3 bánh sẽ vào làm việc và bán báo tại các kiốt. Trước mắt, công ty sẽ lắp 150 kiốt bán báo có vốn đầu tư 12 tỷ đồng để giải quyết kịp thời cho 150 thương binh với mức lương khởi điểm dự kiến là 1,2 triệu đồng/tháng.

Đề án này đã dư luận đánh giá cao bởi tính khả thi và tính nhân văn của từng chương trình cụ thể trong đề án khi đưa ra giải pháp cấp bách nhưng hữu hiệu phù hợp với hoàn cảnh, sức khỏe của các thương binh, người khuyết tật đang hành nghề xe 3 bánh cần được chuyển đổi nghề.

Đề án này cũng mở ra một vấn đề lớn cho xã hội, đặc biệt là các doanh nghiệp có vốn và có chức năng kinh doanh ngành nghề vận tải đường bộ và các ngành nghề khác: Có thể cùng với nhà nước, với chính quyền địa phương xây dựng các phương án hỗ trợ vốn giúp mua sắm phương tiện vận chuyển khác phù hợp với nhu cầu xã hội, phù hợp với văn minh đô thị; hoặc bảo trợ việc chuyển đổi ngành nghề cho hàng ngàn lao động đang hành nghề vận chuyển bằng xe cơ giới thô sơ tự chế? Việc làm đó, nếu được bàn bạc kỹ lưỡng và thực hiện triệt để sẽ mang lại một kết quả lớn, có ý nghĩa xã hội, góp sức tạo ra cơ hội vàng cho những người lao động nghèo “lên đời” bằng một con đường mưu sinh mới, với “một chiếc cần câu mới”.

Đỗ Hoàng