Chưa bao giờ tình trạng gian lận khách hàng trong kinh doanh xăng dầu lại được đề cập nhiều trên các phương tiện thông tin đại chúng trong thời gian gần đây, đặc biệt là qua một loạt thủ đoạn gian lận được vừa được phát hiện trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh và tỉnh Nghệ An. Thủ đoạn của các cây xăng gian lận là sử dụng chíp điện tử “2 trong 1” để điều chỉnh sai số qua bộ hiển thị ở cột bơm và làm cho sai số trở lại trong giới hạn cho phép (sai số cho phép 0.5%) khi đảo công tắc và được điều khiển từ xa để đối phó với các đoàn kiểm tra. Theo tính toán của cán bộ Chi cục Đo lường tiêu chuẩn chất lượng thì sai số có lợi cho người bán khi lắp mạch gian lận đã lên tới 7,8%. Và như vậy, cứ 10 lít xăng chủ đại lý đã ăn gian được gần 1 lít nếu sử dụng mạch phụ gian lận. Chất lượng xăng cũng bị gian lận. Ngoài việc pha trộn từ đầu nguồn, các cây xăng còn gian lận tại chỗ bằng cách dùng hệ thống 2 ống chìm từ 2 bể chứa khác nhau nhưng cùng dẫn vào một trụ bơm.

Không chỉ ở TP. Hồ Chí Minh và Nghệ An mà nhiều tỉnh thành khác trên cả nước, tình trạng đong thiếu, bán xăng dầu không đúng với chất lượng công bố… đã tồn tại nhiều năm qua, người tiêu dùng cũng đã biết mình bị móc túi trắng trợn nhưng đành phải bó tay trước các thủ đoạn này của các nhà kinh doanh xăng dầu gian dối. Có thể nói ngay nguyên nhân của tình trạng gian lận xăng dầu kéo dài hết năm này đến năm khác chính là mức phạt, cách tính phạt cũng như năng lực kiểm tra phát hiện vi phạm trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu còn nhiều bất cập. Cho đến nay, mức phạt dành cho các hành vi vi phạm còn quá nhẹ, “giơ cao đánh khẽ”, tạo tâm lý xem thường pháp luật ở những chủ cây xăng làm ăn gian dối. Xin đơn cử: hành vi gắn chíp điện tử với mục đích điều khiển cột bơm đong thiếu lượng xăng dầu cho khách hàng mà khung phạt chỉ từ 13-20 triệu đồng (có thể phạt bổ sung là tịch thu cột bơm vi phạm). Còn các trường hợp sử dụng cột bơm đong đo sai, hỏng, không đạt yêu cầu về quy định đo lường thì chỉ bị phạt 7-12 triệu đồng. Khi đề cập đến các mức phạt này, giới thạo “chuyên môn” đã nhún vai, cười “nhằm nhò gì, chuyện nhỏ!”. Mà đúng là chuyện nhỏ thật khi mà một cây xăng chỉ cần gian lận, đong thiếu cho khách hàng liên tục trong ba ngày là đủ tiền để đóng phạt - nếu không may bị kiểm tra phát hiện. Còn muốn xử lý những cây xăng bán xăng chất lượng kém hơn so với công bố thì lại càng khó hơn: phải có đủ “tang chứng vật chứng”, nghĩa là phải lấy mẫu đưa đi phân tích, kiểm tra; mẫu đưa đi rồi phải chờ đợi cả tuần mới có kết quả. Thế nhưng, khi có kết quả, nếu phát hiện xăng kém chất lượng thì lượng xăng dưới bồn nhiều khi cũng đã bán hết. Trong khi đó, phản ứng của các đoàn kiểm tra thường chậm chạp trước các hành vi gian lận tinh vi, nhanh như chớp của các chủ xăng. Rốt lại, khách hàng vẫn là người lãnh đủ, số chủ cây xăng vi phạm bị rút giấy phép kinh doanh cũng chẳng có mấy. Và cũng chưa có trường hợp nào được đề nghị công an vào cuộc để xem xét điều tra, xử lý hình sự.

Xác định những hành vi gian lận trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới người tiêu dùng và dư luận xã hội, ngày 15-8, Thủ tướng Chính phủ đã có công điện về việc chống gian lận kinh doanh xăng dầu. Theo đó, tuỳ mức độ vi phạm, các chủ kinh doanh xăng dầu có thể bị truy tố trước pháp luật. Với cú “hích” này, hy vọng các cơ quan chức năng sẽ vãn hồi và lập lại trật tự trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu, nhất là các hành vi gian lận sẽ được xử lý tới nơi tới chốn.

Cách đây 2 năm, Hội tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam đã có khảo sát về chất lượng xăng dầu ở 5 tỉnh thành phía Nam. Theo đó, mỗi năm, khách hàng tại đây bị các cây xăng gian dối “móc túi” khoảng 540 tỷ đồng. Ăn cắp xăng dầu của người tiêu dùng với số lượng khổng lồ nêu trên là sự việc hết sức nghiêm trọng. Hãy giúp người tiêu dùng bảo vệ số tiền không nhỏ đó khỏi bị rơi vào túi những chủ cây xăng không có đạo đức kinh doanh!

Người tiêu dùng chỉ thực sự an tâm, cảm thấy không bị bỏ rơi khi các cơ quan chức năng xử lý mạnh tay hơn đối với những vi phạm trong kinh doanh xăng dầu bằng cách kiên quyết rút giấy phép kinh doanh hoặc đình chỉ hoạt động, thậm chí công khai danh tánh của các cây xăng “đen” đã có hành vi gian lận “móc túi” người tiêu dùng.

Nguyễn Triệu Hải