Nhân viên y tế thôn ấp đến tận hộ gia đình để tuyên truyền, nhắc nhở người dân thực hiện đúng hướng dẫn của bác sĩ. Trong ảnh: Nhân viên y tế thôn ấp ở huyện Đất Đỏ cùng thân nhân người khuyết tật theo dõi bác sĩ Trung tâm Phòng chống bệnh xã hội hướng dẫn tập luyện cho bệnh nhân

Cụm từ những người “vác tù và hàng tổng” đã được dùng một cách trìu mến để gọi những nhân viên y tế thôn ấp, nhân viên sức khỏe cộng đồng bởi vì ngoài mức trợ cấp ít ỏi 20 ngàn đồng/tháng/người và thẻ BHYT có mức phí 100 ngàn đồng, họ không có bất cứ quyền lợi nào. Thế nhưng, từ năm 2006 đến nay, nguồn động viên này cũng đang bị tạm ngưng do... nằm ngoài cơ chế chính sách.

BỊ “CÚP” THẺ BHYT

Mới đây, ngày 13-6, Sở Y tế tổ chức cuộc họp với các sở, ban, ngành có liên quan như Sở Tài chính, Sở Nội vụ, Bảo hiểm y tế tỉnh nhằm tìm cách tháo gỡ “nút thắt” về việc tạm ngưng mua thẻ BHYT cho nhân viên y tế thôn, ấp.

Theo Sở Y tế, việc mua thẻ BHYT cho các đối tượng là nhân viên y tế thôn ấp, nhân viên sức khỏe cộng đồng và người hiến máu nhân đạo từ 3 lần/năm trở lên nhằm mục đích động viên tinh thần. Nếu không có đội ngũ này, công tác y tế tại cộng đồng chưa chắc đã đạt hiệu quả, cũng như khó vận động người tham gia hiến máu nhân đạo.

Chính đội ngũ 740 nhân viên y tế thôn ấp, nhân viên sức khỏe cộng đồng trên địa bàn tỉnh đã giúp cho “cánh tay” y tế cơ sở vươn xa đến từng hộ gia đình trong các chương trình y tế nói chung. Họ là những người không quản khó khăn, đến từng hộ gia đình để vận động tiêm chủng, vận động thực hiện các chiến dịch chăm sóc sức khỏe và tuyên truyền kiến thức y tế. Riêng trên lĩnh vực này, nếu chỉ dựa vào một số lượng rất ít nhân viên y tế (chỉ từ 5 đến 7 người) của trạm y tế thì đành… chào thua, do không đủ sức và lực lượng tỏa ra cộng đồng. Trong khi đó, công việc y tế cộng đồng toàn là công việc “không tên” và rất nhiều, nếu chỉ kêu gọi vào lòng nhiệt tình e rằng khó tồn tại bền vững đội ngũ chân rết mà ngành y tế đã dày công tạo lập được từ nhiều năm nay.

Việc mua thẻ BHYT cho nhân viên y tế thôn, ấp, nhân viên sức khỏe cộng đồng là chủ trương của tỉnh, nhằm động viên tinh thần những người “vác tù và hàng tổng”. Từ năm 2002 đến 2005, ngành y tế lên danh sách định kỳ và trình UBND tỉnh phê duyệt, mức đóng BHYT cho đối tượng này không đáng kể, chỉ từ 80 ngàn đồng đến 100 ngàn đồng/người/năm. Tuy nhiên, đến tháng 9-2006, cơ quan Kiểm toán Nhà nước đã yêu cầu tạm ngừng với lý do việc mua BHYT này nằm ngoài chế độ, chính sách. Vì vậy, Sở Y tế đã buộc phải “cắt” bất đắc dĩ nguồn động viên tinh thần này, trong đó có cả đối tượng tham gia hiến máu nhân đạo từ 3 lần trở lên/năm.

Bà Nguyễn Thị Nga, Phó Giám đốc BHXH tỉnh cho rằng, nếu theo quy định mới hiện nay, khó lòng mua được thẻ BHYT cho đối tượng này do chỉ còn 2 loại đối tượng tham gia BHYT tự nguyện là thành viên hộ gia đình và học sinh, sinh viên. Nhiều ý kiến khác cho rằng, Sở Y tế nên kiến nghị lên Bộ Y tế để có hướng giải quyết lâu dài hơn. Dược sĩ Phạm Thị Tâm, Phó Giám đốc Sở Y tế cho biết, cơ quan này đã đề nghị nhiều lần nhưng vẫn chưa nhận được hồi âm.

PHỤ CẤP THẤP CŨNG PHẢI CHIA ĐÔI

Tại cuộc họp, Sở Y tế còn cho biết thực trạng khó giải quyết đã tồn đọng lâu nay trong chế độ chính sách dành cho nhân viên y tế thôn ấp/nhân viên sức khỏe cộng đồng. Làm những công việc không tên, không quản ngại ngày đêm, thế nhưng chế độ phụ cấp cho đội ngũ này mới chỉ được 40 ngàn đồng/tháng/thôn, ấp. Mức phụ cấp này đã tồn tại từ rất nhiều năm nay không hề thay đổi mặc cho mức lương cơ bản đã tăng đến 3, 4 lần. Chưa kể, do số lượng dân cư trong một thôn, ấp quá đông, có khi lên đến 5 ngàn người, buộc lòng ngành y tế phải vận động đến 2 nhân viên y tế thôn, ấp, nhân viên sức khỏe cộng đồng cho một thôn, ấp, nhưng mức phụ cấp lại chỉ tính 1 người nên họ đành phải chia đôi 40 ngàn đồng mỗi tháng.

Không những thế, theo quy định của Bộ Y tế, chỉ có nhân viên y tế thôn, ấp ở các xã thuộc huyện mới được hưởng chế độ phụ cấp này, còn nhân viên y tế… khu phố tại các phường ở thành phố, thị xã thì tuyệt nhiên không được hưởng bất kỳ chế độ phụ cấp nào. Trong khi nhiệm vụ của họ dù ở thành thị hay nông thôn cũng đều như nhau.

Sở Y tế đã đề nghị, thay vì mua thẻ BHYT cho các đối tượng kể trên, họ sẽ được cấp thẻ khám chữa bệnh miễn phí một phần tại các cơ sở y tế công lập trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, ý kiến này cũng chưa được đại đa số đại diện các sở, ban, ngành liên quan nhất trí do vẫn… nằm ngoài chế độ, chính sách.

Riêng Sở Nội vụ đề nghị, nên tăng số lượng nhân viên y tế thôn, ấp lên từ 2 người trở lên tuỳ theo dân số của từng khu dân cư. Nếu thôn, ấp nào có dưới 3 ngàn dân thì bố trí một người, từ 3 ngàn dân trở lên thì bố trí 2 người. Chế độ phụ cấp cũng được đề nghị tăng lên tính theo hệ số bằng 0,2 lương cơ bản/người chứ không tính theo đơn vị thôn, ấp và không phân biệt thành thị hay nông thôn.

Những vấn đề còn vướng mắc này đang được Sở Y tế tổng hợp làm tờ trình lên HĐND tỉnh trong kỳ họp tháng 7 tới.

Bài, ảnh: Minh Thư