TP. Vũng Tàu thường xuyên tổ chức thanh, kiểm tra các cơ sở chế biến, kinh doanh thực phẩm nhưng vẫn không xuể do số lượng cơ sở quá nhiều, trong khi lực lượng cán bộ lại mỏng.

Từ năm 2007, TP.Vũng Tàu được chọn triển khai mô hình điểm về vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) thức ăn đường phố. TP.Vũng Tàu cũng là địa phương được đánh giá cao trong việc thực hiện công tác bảo đảm VSATTP. Thế nhưng, thực trạng mất an toàn VSATTP vẫn diễn ra khá phổ biến tại địa phương này.

“ĐIỂM” NHƯNG VẪN CÒN NHIỀU VI PHẠM

TP.Vũng Tàu là địa bàn được cả Sở Y tế và Cục An toàn Vệ sinh thực phẩm chọn làm điểm triển khai mô hình VSATTP thức ăn đường phố. Trong năm 2007, đã có 10 phường của thành phố được chọn làm điểm về VSATTP thức ăn đường phố. Công tác điều tra ban đầu các cơ sở chế biến, kinh doanh thực phẩm; tuyên truyền, tổ chức các tổ thanh, kiểm tra tại địa bàn dân cư… được đồng loạt triển khai với sự tham gia của nhiều ban, ngành, đoàn thể, chính quyền cơ sở. Thế nhưng, sự chuyển biến của người dân và chủ cơ sở kinh doanh không đáng kể, nhiều cơ sở chế biến, kinh doanh thực phẩm vẫn vi phạm các quy định VSATTP.

Tình trạng nhếch nhác, mất vệ sinh vẫn diễn ra khá phổ biến, đặc biệt là tại các cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố. Số liệu thống kê cũng cho thấy, có đến gần ½ số cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố bị phát hiện có sai phạm trong đợt thanh, kiểm tra nhân tháng Hành động vì chất lượng VSATTP vừa diễn ra. Đơn cử như tại phường 8, đã phát hiện 51 cơ sở vi phạm trên tổng số 81 cơ sở được thanh, kiểm tra trong dịp này.

Các lỗi vi phạm chủ yếu vẫn là kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc, thực phẩm quá hạn sử dụng; nhân viên trực tiếp tiếp xúc với thực phẩm tại một số cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống không khám sức khỏe định kỳ, không có sổ theo dõi sức khỏe theo quy định, không có giấy chứng nhận đã tham gia lớp tập huấn VSATTP, trong đó có cả chủ các cơ sở kinh doanh. Mặt bằng kinh doanh, chế biến thực phẩm không bảo đảm vệ sinh, không thực hiện lưu mẫu thực phẩm. Vẫn còn tình trạng lưu giữ thực phẩm sống và chín lẫn lộn trong tủ bảo quản. Điều đáng nói là, tình trạng này lặp đi, lặp lại qua nhiều năm, cho dù các đoàn thanh, kiểm tra thường xuyên nhắc nhở, thậm chí xử phạt nặng (không ít cơ sở đã bị xử phạt từ 10 đến 15 triệu đồng). Trong khi đó, theo khảo sát của Trung tâm Y tế Dự phòng tỉnh tại 3 phường điểm, hiểu biết về VSATTP của người chế biến, kinh doanh thức ăn đường phố khá cao nhưng rất ít người có hành vi đúng. Đơn cử như việc sử dụng bao tay, tạp dề và khẩu trang khi chế biến thực phẩm đều được hầu hết những người kinh doanh, chế biến thực phẩm trả lời rằng rất cần thiết để bảo đảm VSATTP, nhưng số người có đeo bao tay, tạp dề lại chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ, chưa đến 10%.

Một số liệu thống kê khác cũng cho thấy, tổng số người tham gia chế biến, kinh doanh thức ăn đường phố khám sức khỏe định kỳ tại 8 phường điểm chỉ đạt 55%, 2 phường điểm còn lại (phường 1 và phường 7) cũng chỉ đạt với tỷ lệ 61,1% và 78,2%. Trong khi đây là một trong những yêu cầu bắt buộc. Ngay cả việc đăng ký cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP cũng không được chủ các cơ sở chấp hành. Đến thời điểm này, sau một năm nỗ lực triển khai, mới chỉ có 120 cơ sở được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP, riêng các cơ sở dịch vụ ăn uống mới chỉ có 76 cơ sở và chủ yếu là những nhà hàng, quán ăn có quy mô lớn.

TRUYỀN THÔNG VẪN CHƯA ĐỦ MẠNH

Bác sĩ Phạm Văn Lưu, Trưởng phòng Y tế TP.Vũng Tàu cho rằng, sở dĩ tuyên truyền, vận động nhiều, thậm chí kiểm tra, xử phạt mạnh tay nhưng vi phạm vẫn còn tiếp diễn chủ yếu là do ý thức của người dân chưa cao. Một bộ phận người tiêu dùng dễ dãi, chưa thực sự có ý thức lựa chọn thực phẩm an toàn, bảo đảm vệ sinh trong ăn uống đã góp phần tạo điều kiện cho chủ cơ sở chây ỳ, không tích cực thay đổi thói quen. Trước thực trạng đó, TP.Vũng Tàu đã lựa chọn giải pháp ưu tiên hàng đầu là truyền thông nhằm thay đổi hành vi của cộng đồng. Bên cạnh những cách tuyên truyền thông thường, địa phương đã có nhiều sáng tạo để đưa thông điệp đến cộng đồng dễ dàng hơn.

Mỗi địa bàn có những cách để truyền thông riêng nhằm lôi kéo sự chú ý của đông đảo người tiêu dùng, chủ cơ sở kinh doanh. Ví dụ như ở phường 8, đã dùng hình thức tọa đàm với sự tham gia của nhiều gia đình tại từng khu phố. Các gia đình tham dự vừa trao đổi kinh nghiệm, vừa được tư vấn, hướng dẫn bởi những người có chuyên môn, giúp họ trở thành “người tiêu dùng thông thái”. Phường 8 còn linh động chuyển tải thông điệp VSATTP bằng các đêm văn nghệ quần chúng. Những nội dung tuyên truyền khô cứng được “lên sân khấu” ngay bên đường phố để người dân thuận tiện “ghé qua” cùng hưởng ứng. Đây là cách truyền thông mang tính sáng tạo và dễ thu hút nhiều người cùng tham gia. Các địa bàn khác thì in ấn, photocopy tài liệu có liên quan đến VSATTP, phát tận tay các chủ cơ sở kinh doanh và chủ hộ gia đình. Phổ biến nhất vẫn là treo băng rôn, khẩu hiệu và tuyên truyền bằng xe loa tại những nơi tập trung đông người và tổ chức nói chuyện chuyên đề.

Trên thực tế, tuy biết lợi thế của truyền thông nhưng không phải địa phương nào cũng tận dụng được. Theo Phòng Văn hóa – Thông tin TP. Vũng Tàu, do khó khăn về mặt nhân sự, kinh phí và trang thiết bị nên có một sốù phường vẫn chưa thực hiện tốt công tác tuyên truyền. Chính vì vậy, truyền thông vẫn chưa đủ mạnh, đồng đều và sâu rộng để tác động, làm thay đổi thói quen của người tiêu dùng và sản xuất kinh doanh.

Bài, ảnh: Minh Thư